فرهنگ موضوعى اخلاق در قرآن‏

آنچه در پيش روى داريد، كارى است از حجج اسلام، آقايان: اسماعيلى، ذاكرى، شرفى و يعقوبى‏

كه با باز نويسى، تحقيق جديد وافزودن زير عنوانهاى بسيار، از سوى مجلّه، به علاقه‏مندان مباحث اخلاقى - قرآنى، عرضه مى‏شود. اميد آن كه مفيد افتد.

قرآن، از دنيا و آخرت، فرد و اجتماع، طبيعت و تاريخ، باور و عبادت و... سخن گفته است. در ميان، آنچه به خوى نيك و ساختن انسانهاى نيك خصال و تربيت فرد و جامعه پيوند دارد، اهميت و جايگاه ويژه‏اى دارد.

آغازين آيات كتاب الهى، از هدايت تقوا، رستگارى و... سخن مى‏گويند و آخرين آيه‏هاى آن، انسان مسلمان را، مى‏پرهيزانند از وسوسه‏هاى شيطانى و نفسانى.

فراخواندن به پاس ارزشها و بازداشتن از ورود به وادى ضد ارزشها و فرو مايگيها، در سراسر آيات قرآن، نمايان است.

قرآن، گاه اصول كلى ارزشها و ضد ارزشها را ترسيم مى‏كند و گاه به شاخه‏ها و نكته‏هاى جزئى اخلاقى اشارت دارد. افزون بر اين، با بيان و بر شمردن پديد آورنده‏هاى خوييهاى پسنديده و نكوهيده، به شيوه‏اى دقيق، به ريشه يابى آنها مى‏پردازد.

پيامهاى اخلاقى قرآن، يا به گونه مستقيم وپند و اندرزى رخ مى‏نمايند و يا در لا به لاى داستانهاى تاريخى و سرگذشت اقوام و ملتهاى گذشته و پاك سيرتان و ديوسيرتان، جلوه مى‏كنند.

به هر صورت، اين كتاب، براى ساختن انسان و هدايت او به سوى خوييهاى پسنديده، تصويرى پر كشش و زيبا از انسان صالح و جامعه برين، ارائه مى‏دهد، تا الگو قرار گيرد.

در نگرشى كلى، مى‏توان گفت: قرآن كريم، آكنده از اصول و دستورهاى اخلاقى است كه بر اساس آنها، بهترين و دقيق‏ترين برنامه و سيستم اخلاقى را مى‏توان پى ريخت و به جامعه‏هاى انسانى عرضه داشت.

از قرنها پيش، اين سفره الهى، گسترده بوده و كوششهاى فراوانى در بهره ورى از آن، انجام گرفته است. پيامها و روشها قرآنى، همواره در كانون توجه طالبان علم و تشنگان حقيقت بوده و نوشته‏هاى گوناگون، حكايت از آن دارد.

امّا مسائل اخلاقى قرآن، در سنجش با ديگر دانشها و رشته‏ها، مورد بى مهرى و يا كم توجهى قرار گرفته و بيشتر جنبه حاشيه اى داشته‏اند.

دقتهايى كه در علم فقه، اصول، كلام و... شده است، صد يك آن در دانش اخلاق انجام نگرفته است. سندها و رجال احاديث اخلاقى،بررسى و موشكافى عالمانه نشده‏اند، به ناسازشيها و ناسازگاريهاى روايات اخلاقى، كمتر توجه شده و تاكيد قرآن به اخلاق و تلاش براى كسب خويهايى نيك و دورى گزيدن از عادات و رفتار نا پسند و بيان دردها و درمانهاى قلب و روح، از اين منبع بزرگ و سرشار استفاده شايسته به عمل نيامده و همچنان، دست نخورده باقى مانده است.

از اين روى، با مطالعاتى كه در اخلاق داشتيم، بر آن شديم كه خود را در خدمت قرآن قرار دهيم و از انوار ملكوتى و معنوى آن در اين زمينه كمك بگيريم و روزنى به سوى آن دنياى رخشان، بگشاييم.

به توفيق الهى، اين كار عظيم را شروع كرديم و از آغاز تا پايان قرآن، يك يك آيات را به بووته بررسى نهاديم، تا پيامهاى اخلاقى آن را دريابيم.

اين كار، دو سال به درازا كشيد: ۶۷ / ۹ / ۱۱ تا ۶۹ / ۹ / ۱، هفته‏اى يك، يا دو جلسه، به اضافه ماه مبارك رمضان و تعطيلات تابستانى.

به كمك فضل و فيض الهى، بيش از سه هزار فيش و برگه با عناوين اخلاقى آماده شد و پس از تنظيم، برابر حروف الفبأ، به گونه موضوعى سامان داديم، تحت عنوان«فهرست موضوعى اخلاق در قرآن». اينك از انگيزه كار و شيوه آن، بيشتر سخن مى‏گوييم، تا بهتر جايگاه اين كار روش شود.

انگيزه كار

هدف و انگيزه ما، در گام نخست، استخراج اصول و قواعد اخلاقى و بايدها و نبايدهاى ارزشى و ضد ارزشى، ساز و ناساز از قرآن كريم بود، زيرا در پى ريزى سيستم اخلاقى به اين كار نيازى جدّى است و علاوه، در ضمن كار در باب اخلاق و عرضه مقالاتى در اين مقوله، پى برديم به اين جاى كار كليدى قرآنى، كه موضوعات اخلاقى را از دل قرآن بيرون بكشد و براى پژوهشگران و علاقه‏مندان به بحثهاى قرآنى و اخلاقى، بنماياند خالى است بدين جهت دست به كار شديم و به اندازه توان و ظرفيت خويش از آن اقيانوس بى كردان بر گرفتيم.

آنچه در كتابهاى اخلاقى، بيشتر مورد توجه بوده و بر آن اساس، اخلاق اسلامى را معرفى كرده‏اند، همان اصول چهار گانه: حكمت، عفت، شجاعت و عدالت است.

كه با مرز بندى طرف افراط، تفريط و حد اعتدال آن، اخلاقيات و فضائل و رذائل را تقسيم كرده‏اند و در شرح آنها، از آيات نگرفته‏اند. از اين روى بر آن شديم كه يك دور، به مطالعه قرآن و به تدبر در آيات آن بپردازيم و آنچه را در باب مسائل و موضوعات اخلاقى در يافتيم، فهرست كنيم كه هم به كار ما بيايد و هم به كار علاقه‏مندان به كارهاى قرآنى و اخلاقى.

شيوه كار

فهرست نگارى و نوشتن فرهنگ موضوعى قرآن مجيد، پيشنه‏اى ديرينه دارد و از سالها پيش در اين زمينه، آثارى نشر يافته است.

فهرست نگاران قرآنى، بيشتر طرح ذهنى خود را از آنچه تصور داشته‏اند، ترسيم مى‏كرده‏اند و با در نظر گرفتن چند موضوع اصلى و يا ملاك قرار دادن ماده و ريشه اصلى و نخستين كلمه، به مطالعه مى‏پرداخته‏اند و بر همين اساس، به طبقه بندى و فهرست نگارى دست مى‏زده‏اند.

روش ما، در اين كار، اين بود كه خود را در چهار چوب ويژه‏اى قرار نداديم وبنا را بر اين گذاشتيم كه بدون طرحى كه از پيش تعيين شده و چهار چوب دار و عناوين مخصوص، در تك تك آيات قرآن و واژه آن بينديشيم و هر آنچه را اخلاقى مى‏يابيم يادداشت كنيم.

در واقع، مبناى كار ما، بر موضوع يابى اخلاقى از ديدگاه قرآن مجيد بود، چه موضوعاتى كه در نوشته‏هاى اخلاقى آمده و چه نيامده و از قرآن، استفاده مى‏شود.

از اين روى، در تهيه اين فهرست، نه محدود در موضوعات خاص بوديم و نه در بند واژگان و ريشه اصلى آنها، بلكه آنچه از معناى هر واژه و يا محتواى هر آيه مى‏فهميديم و يا به كمك تفسيرها و روايات آن را مى‏يافتيم، در اين فهرست گرد آوريم، تا كليدى باشد براى ورود به گنجينه سرشار و درياى بى كران قرآن.

ياد آورى چند نكته:

.۱ درباره اخلاق در قرآن، نوشته هايى موجود دارد و كارهاى در خور ستايش سامان يافته كه به ديد ما، با همه مزايايى كه دارند، نه فرا گيرند و نه جامع. البته نو آوريهايى دارند كه جاى انكار نيست. از جمله: «موسوعة اخلاق القرآن»، از نويسنده مصرى به نام شرباصى.

بنابراين، ما، مدعى نيستيم كه در زمينه مفاهيم، موازين و موضوعات قرآنى كارى صورت نگرفته است، بلكه بر اين نظريم كه كارى دراز دامن و فراگير انجام نيافته و يا اساساً بدين شيوه كه مادر پيش گرفتيم نبوده است.

.۲ اخلاقى كه در اين فهرست، سخن از آن مى‏رود، آداب را نيز در بردارد.

بدين معنى كه ما، در صدد فهرست كردن اخلاق فردى و آداب اجتماعى انسان از ديد قرآن بوده‏ايم؛ از اين روى، عناوينى را در اين فهرست گنجانده‏ايم كه در كتابهاى اخلاقى معروف نيامده است. مثلاً آنچه از «مكارم» و «محاسن» اخلاقى در قرآن آمده، به گونه‏اى ريشه در تربيت و تهذيب نفس آدمى دارد و نمى‏توان آنها را جداى از يكديگر تفسير كرد. به همين جهت، عنوانهايى بسان: ادب تبليغ، نفاق و... با زير مجموعه‏هاى فراوان، در اين فهرست به چشم مى‏خورد كه به گونه‏اى مربوط مى‏شود به رفتار اجتماعى ساز، يا ناساز انسان در رابطه با ديگران، گر چه نام اخلاق به معناى خاص را نتوان بر آن نهاد.

.۳ برخى از عناوين كه در اين فهرست آمده، در برخورد نخستين، شايد موضوع اخلاقى ننمايد، لكن با دقت در جهت تهذيبى كه در آن موضوع بوده است، مى‏توان آن را از مقولات و عناوين اخلاقى بر شمرد. مثلاً، «ابتلأ»، «فتنه» كه به لحاظ نتيجه تربيتى آن در نفوس آدميان، عنوان است اخلاقى و پرورشى.

.۴ ستاره (#) علامت عنوان اصلى، خط تيره(-) علامت زير عنوآنها و فلش () علامت ارجاع است.

آ

# آداب:

- آداب بانگ كردن: نور ۶۳.

- آداب راه رفتن: لقمان، ۱۹.

- آداب سخن گفتن: لقمان، ۱۹.

سخن.

# آداب رفت و آمد: بقره، ۱۸۱؛ نور ۵۸، ۵۶.

- آهسته سخن گفتن: لقمان، ۱۹.

- اجازه خواستن: نور، ۲۷ - ۲۸.

- به خود كامى راه نرفتن: لقمان، ۱۸.

- به كبر و گردن كشى از مردم روى برنگرداندن: لقمان، ۱۸.

- دورى از گناه: نسأ، ۱۴۰.

- رفت و آمد ناروا: انعام، ۷۰.

- سلام كردن: نور، ۲۷.

فخر نفروختن و لاف نزدن: لقمان، ۱۸.

- ميانه روى: لقمان، ۱۹.

اقتصاد.

# آداب ميهمانى‏

- اجازه گرفتن: احزاب، ۵۳.

- بهنگام رفتن و بهنگام برخاستن: احزاب، ۵۳.

- پذيرش دعوت: احزاب، ۵۳.

ميهمان نوازى.

# آداب همنشينى:

- برخاستن بهنگام: مجادله، ۱۱.

- جاى خود به ديگران وانهادن: مجادله، ۱۱.

همنشينيهاى ناروا.

همنشين بد.

# آرامش روحى: يونس، ۶۲، ۶۳؛ روم ۲۱؛ احقاف، ۱۳.

حالات قلب: آرامش، نفس مطمئنه و سكينه‏

# آرزوهاى روا: شعرا، ۵۸.

# آرزوهاى ناروا: نسأ، ۳۲، ۱۲۲، ۱۲۳؛ حجر، ۳؛ محمّد، ۲۵.

# آزاد انديشى: زمر، ۱۷، ۱۸.

حق پذيرى.

# آزار ديگران: احزاب، ۵۷، ۵۸؛ توبه، ۶۱؛ احزاب، ۶۹.

سرزنش.

ضرر.

# آزارها را به هيچ انگاشتن: احزاب، ۴۸.

صبر، استقامت، هجر جميل.

# آزمايش: حج، ۱۱، ۵۲، ۵۳.

- آزمايش و ابتلأ: صافات، ۱۰۶.

- آزمايش و ابزار آن: انفال، ۲۸؛ تغابن، ۱۵.

- آزمايش و امتحان: اسرأ، ۶۰.

- آزمايش به زندگى خوش: طه ۱۳۱.

- آزمايش و فتنه: قمر، ۲۷.

# آفات زيان: انعام، ۱۱۲.

# آموزش و پرورش: علق، ۱، ۵.

الف‏

# ابتلأ: بقره، ۱۵۵، ۲۱۴، ۲۴۹؛ آل عمران، ۱۵۲، ۱۷۹ ؛ مائده، ۴۸، ۹۴؛ انعام، ۴۲؛ اعراف، ۹۴؛انفال ۱۷؛ هود ۷؛ محمّد، ۳۱.

- اقسام آن: اعراف، ۱۶۸.

- انگيزه‏هاى آن: انبيأ، ۳۵.

- براى آزمون: مائده، ۴۱، مؤمنون، ۳۰.

- به نعمت و نقمت: فجر ۱۵، ۱۶.

- به مقام: انعام، ۱۶۵؛ ابراهيم، ۶؛ نحل، ۹۲؛ كهف، ۷؛ زمر، ۴۹؛ دخان، ۳۲؛ محمّد، ۴؛ ملك ۲؛ قلم، ۱۷؛ انسان، ۲.

- نقش آن در خودسازى: بقره، ۱۲۴.

- نقش آن در سازندگى: آل عمران، ۱۴۰، ۱۴۱، ۱۴۲؛ روم، ۳۳، ۳۶؛ بلد، ۴؛ زمر، ۸.

- نقش تربيتى آن: اعراف، ۱۳۰.

# اتحاد: آل عمران، ۱۰۳؛ صف، ۴.

وحدت.

# اتراف: مؤمنون، ۳۳.

رفاه زدگى. استغنأ.

- اتراف و مترفان: انبيأ، ۱۰، ۱۳، ۱۴، ۱۹، ۲۹؛ سبأ، ۳۷؛ زخرف، ۲۳.

- كيفر آن: واقعه، ۴۵.

# احترام به خويشان: توبه، ۱۴.

- به سيره مسلمانان: نسا، ۱۱۵.

- به شعائر الهى: مائده، ۲؛ مريم، ۱۲.

تقوا و بزرگ داشت شعائر.

# احسان: بقره، ۵۸، ۸۳، ۱۱۲، ۱۹۵؛ آل عمران، ۱۳۴؛ مائده ۱۳؛ اعراف، ۱۶؛ يوسف، ۷۸، ۹۰؛ نحل، ۷، ۹۰.

- به پدر و مادر: بقره، ۸۳؛ نسأ ۳۶؛ انعام، ۱۵۱؛ ابراهيم، ۴۱.

- به مردم: نسأ، ۳۶.

- به همسايه: نسأ، ۳۶.

- به همسفر: نسأ، ۳۶.

- و بخشش: يوسف، ۶۲.

- و پاداش آن: هود، ۱۱۵؛ يوسف، ۵۶؛ نجم، ۳۱.

- و پرهيزكارى: آل عمران، ۱۷۲؛ نسأ، ۱۲۸؛ مائده، ۹۳.

تقوا و احسان.

- و حسنه: زمر، ۱۰.

- و رحمت: اعراف، ۵۶.

- و نيكو كاران: آل عمران ۱۴۸؛ مائده، ۸۵؛ توبه، ۱۰۰، ۱۲۰؛ يوسف، ۲۲، ۳۶؛ نحل، ۳۰، ۱۲۸؛ حج، ۳۷؛ قصص، ۱۴؛ عنكبوت، ۶۹؛ لقمان، ۲، ۲۱؛ احزاب، ۲۹؛ زمر، ۳۴، ۳۵، ۵۸؛ ذاريات، ۱۶ ؛ صافات، ۸۰، ۱۰۵، ۱۱۰، ۱۲۱، ۱۳۱؛ رحمن، ۶۰؛ مرسلات، ۴۳، ۴۴.

و نيكو كارى: يونس، ۲۶.

برّ و نيكوكارى.

# اختلاف: آل عمران، ۱۰۳؛ هود، ۱۱۰، مريم، ۳۷.

- اختلاف امتها: هود، ۱۱۹.

- انگيزه آن: جائيه، ۱۷.

- پيامد آن: سجده، ۲۵.

- ريشه‏هاى آن: آل عمران، ۱۹.

- اختلاف و پراكندگى: انفال، ۴۶؛ يونس، ۹۳؛ شورى، ۱۳، ۱۴؛ بينّه، ۴.

# اخلاص: بقره، ۱۳۹، ۲۶۵، ۲۷۳؛ نسأ، ۱۱۴، ۱۴۶؛ انعام، ۲، ۹۱، ۱۶۱، ۱۶۲، ۱۶۳؛ اعراف، ۲۹؛ يونس، ۲۴؛ كهف، ۲۸، ۱۱۰؛ مريم، ۵۱؛ قصص، ۸۸؛ عنكبوت، ۶۵، ۹۶؛روم، ۳۰، ۳۸، ۳۹؛ زمر، ۲، ۳، ۱۱، ۱۴؛ مؤمن، ۱۴؛ شورى، ۲۳؛ احقاف، ۱۳؛ انسان،۹؛ توحيد.

- اخلاص حنيف: حج،۳۱.

- اخلاص در عمل: نور، ۵۳؛ حج ۷۸.

- و انگيزه آن: لقمان، ۳۲.

- و تسليم: لقمان ۲۱.

- و خشنودى خدا: ليل، ۲۰.

- و قيام براى خدا: مائده ۸.

- و مخلصين: مؤمن، ۶۵؛ ص، ۸۳،۴۶؛ صافات، ۷۴، ۱۲۸، ۱۶۰، ۱۶۹؛ حجر، ۴۰، ۴۲؛ بينّه، ۵.

# اخلاق جنسى: بقره، ۲۲۲، ۲۲۳.

- آداب خواستگارى: بقره، ۲۳۵.

- اخلاق خانواده: نسأ ۳۴؛ نور، ۶۱.

- برخورد با همسران: نسأ، ۱۹.

- برخورد نيك هنگام طلاق: احزاب ۴۹.

- تربيت خانواده: تحريم، ۷.

- حقوق زن: نسأ، ۴.

- رابطه زن و شوهر: نسأ، ۱۲۸.

- مهرورزى: روم، ۲۱.

# اخلاق در جنگ: بقره ۱۹۴.

# اخلاق رهبرى:

- آمرزش خواستن براى گناهكاران: نور، ۱۲.

- روى بر گرداندن از كافران: سجده، ۳۰.

- سابقه انقلابى: سجده، ۲۹.

- صبر: سجده، ۲۴.

- يقين: سجده ۲۴.

ارزشها و ملاكهاى ارزشى.

اخوت: آل عمران، ۱۰۴؛ توبه، ۱۰؛ حجرات، ۱۰؛ حجر، ۴۷؛ اسرأ، ۸۴.

# ادب:

- ادب و انضباط: حجرات، ۱، ۲، ۳، ۴.

- ادب و تسليم: انبيأ، ۲۷.

ادب تبليغ: هود، ۵۲؛ غاشيه، ۲۲.

- آخرت گرايى: مريم، ۹۷.

- آسان‏گيرى: قمر، ۱۷، ۲۲، ۳۲، ۴۰.

- آشكارا بيم دادن: شعرأ، ۱۱۵.

- آگاهاندن تدريجى: انعام، ۷۴، ۷۹؛ فرقان، ۳۲.

- آگاهى دادن: قصص، ۴۳.

- آوردن از تاريكى به روشنايى: طلاق، ۱۱.

- آينده نگرى: نوح، ۲۸.

- ابلاغ رسالت: جن، ۲۸، ۲۳؛ احزاب، ۳۹.

- اتمام حجّت :يس، ۷۰.

- احترام به شخصيت ديگران: سبأ، ۲۴؛ يوسف، ۳۹.

- اخلاص: انعام، ۹۰؛ سبأ، ۴۵.

- ارسال مثل در تبليغ: رعد، ۱۷؛ كهف، ۳۲، ۳۳، ۴۵؛ عنكبوت، ۴۱، ۴۳؛ حج، ۷۳؛ روم، ۲۸، ۵۹؛ زمر، ۲۷، ۲۹؛ يس، ۱۳.

- ارسال مثل و اثر آن: ابراهيم، ۲۵، ۲۶، ۲۷.

- ارشاد، نه اجبار: انعام، ۱۰۵، ۱۰۷؛ زمر، ۴۱ ؛ شورى، ۶، ۴۸؛ ق، ۴۵؛ طه، ۴۷.

- استضعاف گرايى: كهف، ۲۸؛ شعرأ، ۱۱۴؛ قصص، ۵، ضحى ۱۰.

- استغفار و تسبيح: مؤمن ۵۵.

- استفاده از فرصتها: يوسف، ۳۹، ۴۰؛ انشراح، ۶، ۷.

- استقامت: شورى، ۱۵؛ نوح، ۴ - ۹؛ فاطر، ۲۵.

- استكبار گريزى: كهف، ۲۸.

- استمرار در تبليغ: قصص، ۵۱؛ انشراح، ۷؛ حديد، ۲۷؛ نوح، ۵؛ نازعات، ۱۷.

- اشتياق به هدايت مردم: يوسف، ۱۰۲؛ طه،۲.

دلسوزى.

- اقدام و قيام: مدثر، ۲.

- الگو دهى: مريم، ۴۱، ۵۱، ۵۶؛ ممتحنه، ۴.

- انگيختن وجدآنها: انبيأ، ۵۸، ۶۳، ۶۴؛ يوسف، ۸۴، ۸۹؛ نمل، ۵۹ - ۶۴؛ قلم، ۳۵- ۴۶؛ ملك، ۱۶ - ۳۰؛ صافات، ۶، ۸، ۱۱، ۹۶، ۱۲۵، ۱۴۹؛ سبأ، ۲۴؛ طور، ۳۰- ۴۳؛ واقع، ۵۸ - ۷۲.

سؤال آفرينى.

اولويت‏شناسى: عنكبوت، ۳۷.

- ايمان به گفته خويش: سبأ، ۲۴.

- ايمان به هدف: صافات، ۹۹؛ شورى، ۱۵؛ ممتحنه، ۴.

- برخورد شايسته: دخان، ۲۱.

- برخورد منطقى: صافات، ۱۵۶، ۱۵۷؛ شورى، ۱۵.

- بزرگوارى و كرامت: دخان، ۱۷.

- بصيرت بخشى: جائيه، ۲۰.

- بلاغ و روشنگويى: يس، ۱۷.

روشنگويى، تبليغ روشن گر.

- بهره برى از مثل در تبليغ: محمّد، ۳؛ حديد، ۲۰؛ حشر، ۲۱، تحريم، ۱۰، ۱۱؛ غاشيه، ۲۱.

ارسال مثل در تبليغ.

بى اعتنايى به ستيزه جويان: طور،۴۵؛ قلم، ۴۵، معارج ۴۲.

- بى تكلفى: ص، ۸۶.

- بى توجهى به دنيا: كهف، ۲۸.

- بيدارى و آگاهى: روم، ۶۰.

- بيزارى از كارهاى ناپسند: شعرأ، ۲۱۶.

اخلاق رهبرى، روى گرداندن از كافران.

- بيم دهندگى: نمل، ۹۲؛ احقاف،۱۲؛ شعرأ، ۱۹۴؛ قصص، ۴۶؛ سبأ، ۴۵؛ يس، ۷۰؛ مدثر، ۲.

- بيم آشكار: احقاف، ۹؛ نوح، ۱، ۲.

- بيم گونه گون: طه، ۱۱۳.

- بينش و آگاهى: يوسف، ۱۰۸.

- به نرمى سخن گفتن، طه .۴۴

پناه بردن به خدا: اعراف، ۲۰۱؛ مؤمن، ۵۶؛ فصلت، ۳۶ ؛ فلق، ۱؛ ناس، ۱.

- تبليغ روشنگر: نحل، ۳۵.

بلاغ و روشنگويى.

- تبليغ تدريجى: اسرأ، ۱۰۶؛ شعرأ، ۱۴.

استمرار در تبليغ.

تبليغ منطقى و استدلالى: مؤمن، ۲۳؛ سبأ، ۲۵؛ ذاريات، ۳۸؛دخان، ۱۹؛ هود، ۹۶؛ مؤمنون، ۴۵.

- تربيت تدريجى: اسرأ، ۱۰۶؛ مريم، ۴۲، ۴۳، ۴۴، ۴۵.

- ترس از خدا، نه ترس از مردم: احزاب، ۳۶، ۳۹.

راه خدا، نه راه مردم.

- ترس و اندوه به دل راه ندادن: عنكبوت، ۱۳.

- تذكر: اعراف، ۲، ۳؛ انبيأ، ۴۸؛ ذاريات، ۵۵.

- تذكر به ايّام الله: ابراهيم، ۵.

- تزكيه: آل عمران، ۱۶۴؛ جمعه، ۲؛ نازعات، ۱۸.

- تسبيح و ياد پروردگار: طور، ۴۸.

- تسليم در برابر حق: اسرأ، ۱۰۷.

- تصديق درستيها: احقاف، ۱۲.

- تعليم كتاب و حكمت: جمعه، ۲.

- تفهيم و تفهم: طه، ۲۸.

- تقوا: احزاب، ۱.

- تكرار حرف اصلى: نمل، ۵۹ - ۶۴.

- تلاش در تبليغ دين: انشراح، ۷؛ طه، ۴۲.

- تلاوت و دعوت: جمعه، ۲ ؛ طلاق، ۱۱.

- تواضع: شعرأ، ۲۱۵.

- توجه به خدا: انشراح، ۸.

- توجه به هدايت: عبس، ۳، ۴.

- توجه دادن به نتايج ايمان: نوح، ۱۲.

- توكل: فرقان، ۵۸؛ شعرأ، ۲۱۷؛ احزاب، ۳، ممتحنه، ۴.

- تهجد و عبادت: انسان، ۲۶.

- پاسخ برتر: فرقان، ۳۲.

- پاكيزگى: مدثر، ۴.

- پشتكار: عنكبوت، ۱۴.

- پند دهى: قصص، ۳۶، ۵۱؛ يس، ۶۹؛ صافات، ۱۳ ؛ ص، ۸۷؛ دخان، ۱۳؛ ق، ۴۵.

موعظه.

- پيروى از حق: جاثيه، ۱۸.

- پيروى از وحى: احزاب،۲؛ احقاف، ۹.

- پيروى نكردن از گناهكاران: انسان، ۲۴.

- پيمان با خدا، براى انجام وظيفه: احزاب، ۷.

- جبار نبودن: مريم، ۱۴.

- جبهه‏گيرى و ناسازگارى با كفر و نفاق: احزاب، ۱.

- جدا ساختن حق از باطل: انبيأ، ۴۸.

- خشيت آفرينى: نازعات، ۱۹.

- خوش برخوردى: مريم، ۴۷ ؛ عبس، ۱، ۲.

- خوش پيشينگى: شعرأ، ۱۴.

سابقه ، ملاك ارزش.

- خوشنام: انشراح، ۴.

- درستكارى: دخان، ۱۸.

- دعأ: نوح، ۲۸.

- دعوت گرى: شورى، ۱۵.

- دعوت آشكار و نهان: نوح، ۸، ۹.

- دعوت به توبه: نوح، ۱۰.

- به تفكر در خلقت و جلوه‏هاى آن: نوح، ۱۵، ۲۰.

- به تقوا: زخرف، ۶۳.

- به تقوا و پيروى: نوح،۳.

- به حق: احزاب، ۴۶؛ فصلت، ۳۲.

- به بندگى: زخرف، ۶۴؛ احقاف، ۲۱؛ نوح، ۳.

- دلتنگ نشدن: نحل، ۱۲۷؛ نمل، ۷۰؛ لقمان، ۲۳؛ يس، ۷۶.

- دورى از آلودگيها: مدثر، ۵.

- دورى از سستى:طه، ۴۲.

- دلسوزى: شعرأ، ۳؛ فاطر، ۸.

- ذكر و ياد خدا: مدثر، ۳.

يادآورى.

- راه خدا، نه راه مردم: شورى، ۲۵؛ جاثيه، ۱۸.

- رحمت آفرينى: قصص، ۴۳؛ احقاف، ۱۲؛ اسرأ، ۸۲؛ انبيأ، ۱۰۷.

- رشد دهى: جن، ۲.

- روان گويى: مريم، ۲۷؛ دخان، ۵۸.

روشن گويى.

- روح بندگى در تبليغ: نمل، ۴۵؛ نحل ۳۶.

- روشنگرى: احزاب، ۴۶؛ زخرف، ۶۳.

- روشنگويى: نسأ، ۶۳؛ نحل، ۸۲؛ نور، ۳۴، ۵۴؛ شعرأ، ۱۹۵؛ قصص، ۲؛ عنكبوت، ۱۸ ؛ يس، ۶۹؛ زمر، ۲۸؛ نحل، ۸۹.

- روى برگرداندن از سر كشان: ذاريات، ۵۴.

- روى بر گرداندن كوتاه مدت از سر كشان: صافات، ۱۷۴، ۱۷۸.

ثبات قدم.

- روى بر نگرداندن از بينوايان: عبس، ۱ - ۴.

- رهايى بخشى: دخان، ۱۸.

- سؤال آفرينى: يوسف، ۳۹؛ قصص ۷۱.

انگيختن و جدآنها.

- سابقه روشن: قصص، ۳۳.

خوش پيشينگى.

- سخت‏گيرى بر كفار و منافقان:

تحريم، ۹.

- سخن آشكار: تغابن، ۱۲.

روشنگويى.

- سخن گويى بر مدار حق، نه خواست خود: نجم، ۳، ۴.

- سخنورى: شعرأ، ۱۳، ۱۹۸؛ قصص، ۳۴.

- سنت شكنى: احزاب، ۳۷.

مبارزه با خرافات.

- شتاب نورزيدن: احقاف، ۳۵.

- شرح صدر: طه، ۲۵؛ شعرأ، ۱۳؛ انشراح، ۱.

- شروع از خود و خويشان: شعرا،

۲۱۴؛ احزاب، ۱۵۹؛ صافات، ۸۵؛

اسرأ، ۸۲.

- شكر بر انجام وظيفه: نمل، ۹۳.

- شهامت و رك گويى: شعرأ، ۱۶۸.

- صبر: روم، ۶۰؛ احقاف، ۳۵؛ ق، ۳۹؛ انسان ۲۴؛ مزمل، ۱۰؛ مدثر، ۷؛ نحل، ۱۲۷؛ ص، ۱۷؛ مؤمن،

۵۵؛ قلم، ۴۸؛ مدثر، ۸.

- صبر بر دشواريها: انشراح، ۵، ۶.

- صبر جميل: معارج، ۵.

- صبر در راه هدف: طور، ۴۸.

ايمان به هدف.

- صداقت: زمر، ۳۳.

- صلاحيت تقوايى: مريم، ۱۳.

- عدالت گرايى: شورى، ۱۵.

- قاطعيت: ممتحنه، ۴.

شهامت و رك گويى. سخت‏گيرى بر كفار.

- كمك‏گيرى در تبليغ: قصص، ۳۴، ۳۵.

تعاون در تبليغ‏

- كوشش در فراگيرى دستورات الهى:

مريم، ۱۲.

- گفت و گو با مخالفان، بر پايه منطق:

نمل ۵۹ - ۶۴.

تبليغ منطقى و استدلالى.

- گفتار منطقى و حكمت‏آميز: زخرف، ۶۳.

گونه گونى در گفتار: اسرأ، ۴۱، ۸۹؛

كهف، ۵۴؛ فرقان، ۵۰.

- مأمور به وظيفه، نه نتيجه: آل عمران،

۲۰؛ نحل، ۷۰، ۹۲؛ فاطر، ۲۳؛ زمر، ۴۱.

- مبارزه با جلوه‏هاى فساد: عنكبوت، ۳۷.

- مبارزه با زمينه‏هاى فساد: احزاب، ۵۹.

- مبارزه با علتهاى فساد: طه، ۴۳؛ نازعات، ۱۷.

- مبارزه با فساد آفرين: احزاب، ۶۱.

- مردمى بودن: كهف، ۲۸؛ ضحى، ۶ - ۱۰؛ بلد، ۲.

- مزد نخواستن: يوسف، ۱۰۴؛

مؤمنون، ۷۲؛ فرقان، ۷۵؛ شعرأ، ۱۰۹، ۱۲۶، ۱۲۷، ۱۴۴، ۱۶۲، ۱۶۶، ۱۷۹؛ شورى، ۲۳؛ قلم، ۴۶؛ هود، ۲۹، ۵۱.

- مژده به نيكوكاران: احقاف، ۱۲.

- معرفى خود و برنامه‏هاى خود: شعرأ، ۱۰۷، ۱۲۵، ۱۴۳، ۱۶۲، ۱۷۸.

- مقايسه بين زيباييها و زشتيها: فاطر، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲.

- منت نگذاردن: مدثر، ۶.

- موعظه: سبأ، ۴۶؛ نور، ۳۵، ۳۹، ۴۰.

- مهربانى در تبليغ: نازعات، ۱۸.

- نفرين بر ستمكاران: نوح، ۲۶، ۲۸.

- نقل تاريخ: قصص، ۳؛ نور، ۳۴.

- نقل داستان و حديث: نازعات، ۱۵.

- نورانيّت و آگاهى: انبيأ، ۴۸.

- نيكى به پدر و مادر: مريم، ۱۳.

- وقار و تحمل: احقاف، ۳۵.

- هجر جميل: مزمل، ۱۰، ۱۱.

- هدايت گرى: قصص، ۴۳؛ مؤمن، ۵۴؛ نازعات، ۱۹.

هماهنگى در تبليغات: شعرأ، ۱۰۰- ۱۹۱.

- همكار صالح: طه، ۲۹، ۳۲.

- همكارى در تبليغ: يس، ۱۴.

- ياد خدا، در همه حال: انسان، ۲۵.

- ياد مبلغان الهى: ص، ۴۱، ۴۵، ۴۸.

- ياد آورى مرگ و رستاخيز: نوح، / ۴.

# ادعاهاى پوچ: انفال، ۳۱.

# اذيت و آزار: صف، ۵.

آزار ديگران.

# ارتجاع: آل عمران، ۱۴۴.

- ارتجاع و انحطاط: آل عمران، ۱۴۹.

# ارزش:

- ارزش انسان: نحل ۵ - ۱۵.

- ارزش به چگونگى، نه به مقدار: توبه ۷۹.

- ارزش گرايى: يونس، ۳۵؛ قصص، ۸۰.

- ارزشهاى بدلى: مؤمنون، ۵۵، ۵۶؛ شعرأ، ۸۹؛ سبأ، ۳۵، ۳۷؛ زخرف، ۳۱، ۵۳؛ توبه، ۸۵.

- ارزشهاى برتر: توبه، ۱۹، ۲۰.

ملاكهاى ارزشى.

- ارزشهاى حقيقى: فرقان، ۱۰، سبأ، ۳۷.

- ارزشها و عنوانها: احزاب، ۳۱.

- ارزشهاى واقعى: مؤمنون، ۵۶، ۶۱.

# استاد و راهنما در اخلاق: كهف، ۶۶.

# استراق سمع: حجر، ۱۸.

غيبت، تجسس، جاسوسى.

# استغفار: انفال، ۳۳؛ نمل، ۴۶؛ قصص، ۱۶؛ محمّد،

۱۹؛ ممتحنه، ۴؛ مزمل، ۲۰.

- و آثار آن: نوح، ۱۰، ۱۱، ۱۲؛ هود، ۵۲.

- و انابه: ص، ۲۴، ۳۴.

- و احساس بى نيازى: علق، ۳، ۶۱، ۹۰؛ مؤمن، ۷؛ نصر.

- سحر خيزى: ذاريات، ۱۸.

تهجد و شب زنده دارى.

# استغنأ: ضحى، ۸.

- و غرور مالى: ليل ۸، ۱۱.

# استقامت: بقره، ۲۵۰؛ آل عمران، ۱۹۵؛ نسأ، ۱۰۴؛ يونس، ۸۹ ؛ هود، ۱۱۲؛ احقاف، ۱۳، صف، ۴.

- آثار آن: فصلت، ۳۰؛ جن، ۱۶.

- در راه عقده: طه، ۷۲.

- در راه هدف: انعام، ۳۴.

# استكبار: بقره، ۱۱، ۱۳، ۸۰، ۸۷، ۲۰۵، ۲۰۶، ۲۵۸؛ نسأ، ۱۷۲؛

اعراف، ۳۶، ۴۸، ۷۶، ۷۷، ۱۳۳ ۸۸، ۱۴۱؛ انعام، ۹۳؛ نحل، ۴، ۲۲، ۲۳، ۴۹؛ انبيأ، ۱۹؛ مؤمنون، ۶۷؛ قصص، ۳۷، ۳۸؛ سجده، ۱۵؛ سبأ، ۳۱، احقاف، ۱۰، ۲۰؛ منافقون، ۵؛ نوح، ۷؛ نازعات، ۲۴.

- استكبار از عبادات: مؤمن، ۶۰.

- برترى‏طلبى: مؤمنون، ۴۶، ۴۷.

- پاى فشارى در برابر كلام حق: جاثيه، ۸.

- سر كشى: ابراهيم، ۱۵، ۲۱، ۵۱،

۵۲، ۵۳، ۵۴؛ فرقان، ۲۱.

- شكنجه: اعراف، ۱۴۱.

- دروغ پنداشتن حق: زمر، ۵۹، ۶۰.

- كشتار: اعراف، ۱۴۱.

- استكبار و كيفر آن: اعراف، ۴۰ ؛

عنكبوت، ۳۹؛ لقمان، ۷؛ مؤمن،

۴۷، ۴۸؛ مدثر، ۲۳.

# استهزأ: بقره، ۱۴، ۶۷؛ انعام، ۵،

۱۰، ۶۸؛ توبه، ۶۴، ۶۵؛ هود،

۸؛ رعد، ۳۲؛ حجر، ۱۱، ۹۵؛ نحل،

۳۴؛ فرقان، ۴۱؛ شعرأ، ۶؛ صافات،

۱۲، ۱۴، مؤمن، ۸۳، زخرف، ۷.

- پيامبران و مؤمنان: بقره، ۲۱۲؛ يس، ۳۰؛ هود، ۳۸؛ انبيأ، ۳۵،

۴۱؛ زخرف، ۴۷؛ حجرات، ۱۱؛ مطففين، ۲۹، ۳۰، ۳۱، ۳۲.

- حق: كهف، ۵۶، ۱۰۶؛ لقمان، ۶؛

احقاف، ۲۶ ؛ مدثر، ۲۲.

- عامل آن: روم، ۱۰.

- كيفر آن: زخرف، ۴۸، ۵۵؛ جاثيه، ۹، ۳۳، ۳۵.

# اسراف:

- بر نفس: زمر، ۵۳.

- در مال: نسأ، ۶؛ انعام،

۱۴۱؛ اعراف، ۳۲؛ فرقان، ۶۷.

- در انفاق: اسرأ، ۲۹.

- در شهوت رانى: اعراف، ۸۱.

- در كار: آل عمران، ۱۴۷.

- در قتل: اسرأ، ۲۳.

- اسرافكاران: يونس، ۱۲، ۸۳؛ انبيأ،

۹؛ شعرأ ۱۵۱؛ مؤمن، ۲۸، ۳۴،

۴۳، يس، ۱۹؛ زخرف، ۵، دخان‏

۳۱؛ ذاريات، ۳۴.

- نمونه‏هاى آن: مائده، ۳۲.

# اصرار بر گناه: واقعه، ۴۶.

# اصلاح: اعراف، ۱۴۲؛ شورى، ۴۰.

- بين انسان و خدا: اعراف، ۳۵.

- بين افراد: بقره، ۱۸۲، نسأ، ۳۵، ۱۱۴، ۱۲۸، ۱۲۹؛ انفال، ۱؛

حجرات، ۹، ۱۰.

- و خير خواهى: هود، ۸۸.

- و اصلاح گران: اعراف، ۱۷۰؛ هود، ۱۱۷.

# اطاعت:

- اطاعت نكردن از گناهكاران: قلم، ۸- ۱۳.

- و تسليم: محمد، ۲۱؛ شورى، ۴۷، ۴۸.

- و تسليم رهبرى: محمد، ۳۲، ۳۳؛ فتح ۱۷، ۱۸.

# اطعام:

اطعام بينوايان: حج، ۲۸، ۳۶.

- اطعام زمين گيران و گرسنگان: انسان، ۸؛ فجر، ۱۸، بلد، ۱۴، ۱۶.

- اطعام نكردن مسكينان: مدثر، ۴۴؛ ماعون، ۳.

# اظهار خوبيها: نسأ، ۱۴۸.

# اعانت بر مظلوم: قصص، ۱۵.

دفاع از مظلوم.

# اعتدال: بقره، ۱۴۳.

- اقتصاد: فرقان، ۶۷؛ فاطر، ۳۲.

- تعادل روحى: حديد، ۲۳.

- در انفاق: اسرأ، ۲۹.

- ميانه روى: مائده، ۶۶؛ اسرأ، ۱۱۰.

# اعتراف بر خطا: يوسف، ۹۱، ۹۶.

- اعتراف به گناه: توبه، ۱۰۲.

# اعتصام: نسأ، ۱۷۵؛ حج، ۷۸.

- اعتصام به خدا: نسأ، ۱۴۶.

- اعتصام، پشتوانه اخلاق: آل عمران،

۱۰۱، ۱۰۲، ۱۰۳.

# اعتماد به نفس: آل عمران، ۱۳۹.

# اعراض از بدان: حجر، ۹۴.

- از حق: ليل، ۱۶؛ علق، ۱۳؛ سبأ، ۱۶.

- از دنيا پرستان: نجم، ۲۹.

- از نااهلان: زخرف، ۸۳، ۸۹.

- از ياد خدا: زخرف، ۳۶.

# افترأ: آل عمران، ۹۴؛ انعام، ۲۴، ۹۳، ۱۳۸؛ اعراف، ۲۸، ۳۷، ۸۹، ۱۵۲؛

يونس، ۳۷، ۳۸، ۵۹، ۶۰، ۶۹؛

هود، ۱۳، ۱۸، ۳۵، ۵۰؛ نحل، ۵۶، ۸۷، ۱۰۵، ۱۱۶؛ اسرأ، ۷۳؛ طه ۶۱؛ انبيأ، ۵ سجده، ۳؛ شورى، ۲۴.

- بر خدا: يونس، ۱۷.

- پيامد آن: قصص، ۷۵؛ عنكبوت،

۱۳.

- تهمت: احقاف، ۷، ۸، ۱۱.

- دروغ: كهف، ۱۵؛ صف، ۷.

- ظلم: عنكبوت، ۶۸.

- كيفر آن: يونس، ۳۰.

# افراط: كهف، ۲۸.

# افزون خواهى در علم: طه، ۱۱۴.

# افسونگرى: فلق، ۴.

# اقتصاد: لقمان، ۳۲.

اعتدال.

# اكل به باطل: نسأ، ۲۹، ۱۶۱؛ توبه، ۳۴؛ مائده ۴۲.

# الگو

- براى پرهيزگاران: فرقان ۷۴.

- براى جهاد گران درراه خدا: حج، ۷۸.

- الگوهاى ارزشى: تحريم، ۱۱؛

احزاب، ۲۱؛ زخرف، ۵۹؛ ممتحنه، ۴، ۶.

- الگوهاى تربيتى: بقره، ۱۳۰.

- الگوهاى ضد ارزشى: تحريم، ۱۰.

# الفت: آل عمران، ۱۰۳؛ انفال ۶۳.

- زمينه آن: توبه، ۶۰.

# امانتدارى: يوسف، ۵۴؛ احزاب،

۷۲؛ نسأ، ۵۸؛ بقره، ۲۳۸؛

آل عمران، ۷۵؛ مؤمنون، ۸؛ نمل،

۳۹؛ قصص، ۲۶؛ معارج، ۳۲.

- امانتدارى در نوشتار: بقره، ۲۸۲.

# امتحان: توبه، ۵۵، ۱۲۶؛ يونس، ۱۴؛

طه، ۴۰، ۸۵، ۹۵؛ فرقان، ۲۰ ؛ نمل، ۴۰، ۴۷؛ ص، ۲۴، ۳۴.

آزمايش، ابتلأ.

# امتنان: محمد، ۴۰.

بزرگوارى.

# امر به معروف: طه، ۱۳۲.

- امر به معروف ونهى از منكر:

آل عمران، ۱۰۴، ۱۱۰، ۱۱۴؛ اعراف، ۱۵۷، ۱۶۲، ۱۶۵، ۱۹۹؛ توبه، ۷۱، ۱۱۲؛ حج، ۴۱؛ لقمان، ۱۷.

- امر به منكر: توبه، ۶۷.

# امساك و بخل: فرقان، ۶۷؛ اسرأ، ۱۰۰.

# امهال: قلم، ۴۴، ۴۵.

# اميدوارى: بقره، ۲۱۸؛ نسأ، ۱۰۴؛ شعرأ، ۸۱، ۵۱.

# امين: تكوير، ۲۱.

امانتدارى.

# انابه: مؤمن، ۱۳؛ لقمان، ۱۵؛ زمر، ۱۷، ۵۴؛ شورى، ۱۰ ؛ ق،۸.

# انتقام: شورى، ۳۹، ۴۱.

# انحصارطلبى: نسأ، ۵۳.

# انديشه طبقاتى: شعرأ، ۱۱۱.

# انذار: اعراف، ۶۳؛ توبه ۱۲۲؛ هود ۱۲، ۲۵؛ رعد، ۷؛ ابراهيم، ۴۴، ۵۲؛ حجر، ۸۹؛ نحل، ۲؛ اسرأ، ۶۰ ؛ مريم، ۳۹؛ انبيأ، ۴۵؛ فرقان، ۱، ۵۱؛ عنكبوت، ۵۰؛ سجده، ۳؛ فاطر، ۱۸؛ يس، ۶؛ صافات، ۷۳؛ زمر، ۷۱؛ مؤمن، ۱۵، ۱۸؛ فصلت، ۱۳؛ زخرف، ۲۳؛ شورى، ۷؛

احقاف، ۲۱؛ نبأ، ۴۰ ؛ليل، ۱۴.

بيم دهنگى.

- انذار آشكار: حج، ۴۹.

- انذار و بشارت: يونس، ۲ ؛ هود، ۲ ؛

اسرأ، ۱۰۵ ؛ كهف، ۲، ۴، ۵۶ ؛

مريم، ۹۷ ؛ فرقان، ۵۶ ؛ فاطر، ۲۴ ؛

فصلت، ۴ ؛ احقاف، .۱۲

- انذار پذيرى و انگيزه آن: يس، .۱۱

- انذار دهندگان: شعرأ، ۱۹۴، ۲۰۸، ۲۱۴ ؛ نمل، ۹۲ ؛ سبأ، ۳۴؛ فاطر، ۲۳، ۲۴، ۴۲؛ ص، ۴، ۶۵، ۷۰؛ دخان، ۲؛ ق، ۲؛ ذاريات، ۵۰، ۵۱؛ احقاف، ۲۹؛ ملك، ۸، ۹، ۲۶؛ نوح، ۱۰۲؛ نازعات، ۴۵؛ مدثر، ۳۶.

# اتصاف: هود، ۸۵؛ شعرا، ۱۸۱.

- انصاف در معامله: اعراف ۸۵؛ اسرأ،۲۵.

- انصاف نداشتن در معامله: مطففين، ۱، ۲، ۳.

# انفاق: بقره، ۳، ۱۷۷، ۱۹۵؛

آل عمران، ۱۷، ۹۲؛ نسأ، ۴۰ ؛ انفال، ۳؛ توبه، ۳۴، ۱۲۱؛ رعد، ۲۲؛ ابراهيم، ۳۱؛ نحل، ۷۵؛ حج، ۳۵؛ فرقان، ۶۷؛ قصص، ۵۴؛ سجده، ۶۱، يس، ۴۷، شورى، ۳۸؛ محمّد، ۳۸؛ ذاريات، ۱۹؛

حديد، ۷؛ منافقون، ۱۰؛ تغابن، ۱۶.

- آگاهى خداوند از انفاق بندگان: بقره، ۲۷۰.

- از چه چيز: بقره ۲۱۹.

- از روى اعتماد و يقين: بقره، ۲۶۵.

- از روى كراهت: توبه، ۵۴.

- از روى ميل: توبه، ۷۹.

- با اخلاص: بقره، ۲۶۵.

- بازدارنده‏هاى آن: بقره، ۲۶۸.

- به مسائل:ضحى، ۱۰.

- بى ارزش: آل عمران، ۱۱۷.

- بى ريا: بقره، ۲۶۴.

- بى منت: بقره، ۲۶۲، ۲۶۳.

- بيهوده: توبه، ۵۲، ۵۴.

- پاداش آن: بقره، ۲۵۴، ۲۶۱، ۲۶۲، ۲۷۲، ۲۷۶؛ انفال، ۶۰؛ سبأ، ۳۹؛

فاطر، ۲۹؛ حديد، ۷، ۱۰.

- پاك كنندگى آن: ليل، ۱۸.

- پيوسته: بقره، ۲۷۴.

- در راه باطل: انفال، ۳۶.

- در راه خدا: بقره، ۲۶۱.

- در همه حال: آل عمران، ۱۳۴.

- در نهان: بقره، ۲۷۱.

- دو چهره: توبه، ۹۸.

- ريايى: نسأ، ۳۸.

- سبب نزديك شدن، خدا: توبه، ۹۹.

- و نفقه: طلاق، ۷.

- نه امساك: نور ۲۲.

- موارد آن: بقره،۲۱۵، ۲۷۳.

- و ميانه روى: اسرأ، ۲۶، ۲۹.

# ايثار: حشر، ۹؛ انسان، ۸.

- ايثار جانى: بقره، ۲۰۷.

# ايمان به هدف و آثار آن: جن،/ ۱۳.

ب‏

# بازمانده‏هاى نيك: يس، ۱۲؛ كهف، ۴۶؛ مريم، ۷۲.

نيكو كارى، برّ، نفع رسانى.

# بخل: آل عمران، ۱۸۰؛ توبه ۶۷، ۷۶؛

اسرأ، ۱۰۰؛ تغابن، ۱۶؛ تكوير، ۲۴؛ حاقّه، ۳۴؛قلم، ۲۴؛ محمد، ۳۷، ۳۸؛ حديد، ۲۴؛ نجم، ۳۴؛ نسأ، ۳۷، ۱۲۸؛ اسرأ، ۲۹؛

نحل، ۷۱؛ حشر، ۹.

- پيامد آن: ليل، ۱۰، ۸.

امساك.

# بدخواهى: توبه، ۵۰، ۹۸.

# بد گويى: مؤمن، ۶۷.

- بد گويى روا و ناروا: نسأ، ۱۴۸.

# بدعت: حديد، ۲۷.

# برّ و پاداش آن: انسان، ۵، ۶،۷؛

آل عمران، ۹۲؛ مطففين، ۱۸، ۲۸؛

انفطار، ۱۳؛ عبس، ۱۶؛ ممتحنه، .۸

- نمونه‏هاى آن: بقره، ۱۷۷.

نيكو كارى‏

# برخورد نيك: اسرأ، ۲۸؛ طه ۴۷.

# بزرگمنشى: يوسف، ۹۲.

كرامت.

# بطالت و خسران: جاثيه، ۲۷؛ اعراف، ۱۷۳؛ مؤمن، ۷۸.

# بغى: اعراف، ۳۳؛ قصص، ۷۶.

- بغى و حسد: جاثيه، ۱۷؛ شورى، ۱۴.

حسد.

كيفرآن: انعام، ۱۴۶.

# بهانه جويى: بقره، ۵۵، ۶۱، ۶۸، ۷۲،

۱۰۸؛ انعام، ۸، ۹، ۳۷، ۱۲۴،

۱۵۶، ۱۵۷؛ صافات، ۱۶۸، ۱۶۹،

۱۷۰؛ قصص، ۴۷، ۴۸، ۴۹؛ نسأ،

۱۵۳، ۱۵۶؛ فرقان، ۷، ۸، ۲۱؛

مدّثّر، ۵۲؛ توبه، ۴۹، ۹۰، ۹۳، ۹۴، ۹۵.

# بهتان: ممتحنه، ۱۲.

افترأ

# بى اعتنايى به مخالفان: يونس، ۴۱.

هجر جميل(ادب تبليغ). اخلاق رهبرى.

# بى تفاوتى عالمان: مائده، ۶۳،

۷۹؛ اعراف، ۱۶۴؛ انفال، ۲۵.

پ‏

# پستى: قلم، ۱۰.

# پر خورى: قلم، ۱۳.

شكم بارگى.

# پشتيبانى از بزهكار و كافر: ۱۷، ۷۶.

# پناهندگى: توبه، ۶.

# پند پذيرى: جاثيه، ۲۳، عبس، ۴؛ انعام، ۱۲۶؛ شعرأ، ۱۳۸؛ اعلى، ۱۰.

# پندگيرى: قمر، ۱۵، ۱۷، ۲۲، ۳۲، ۴۰، حاقّه، ۱۴، ۴۲، ۴۴؛ ص، ۲۹؛ نحل، ۹۰.

- پندگيرى و ياد آورى: واقعه، ۶۲، ۷۳.

# پيمان شكنى: زخرف، ۵۰؛ توبه، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۳؛ رعد، ۲۰، ۲۵؛ لقمان، ۳۲؛ توبه، ۷۵، ۷۶، ۷۷.

وفاى به عهد.

ت‏

# تأثير گذارى: طه، ۱۱۳.

# تبّرى: مائده ۵۷.

دافعه‏

# تبذير: اسرأ، ۲۶، ۲۷.

# تبسم: نمل، ۱۹.

خنده.

# تبشير: فتح، ۹.

بشارت.

# تبليغ به: مؤمنون، ۳۳، ۳۸.

# تجاوز: توبه، ۱۰ ؛ بقره، ۱۹۰؛ مائده ۸۷، ۹۴، ۱۰۷؛ اعراف، ۵۵؛ ق، ۲۵.

# تجسس ناروا: حجرات، ۱۲.

استراق سمع.

# تحريف گرايى: فتح، ۱۲؛ نسأ، ۴۶؛

آل عمران، ۷۸.

- تحريف حقايق: بقره، ۷۵، مائده، ۱۳، ۴۲.

# تحول روحى: انفاق، ۵۳، شعرأ، ۵۰.

- تحول روحى و اجتماعى، به دست انسان: رعد، ۱۱.

# تحقير ديگران: شعرأ، ۱۱۱، هود، ۲۷.

# تذكر: هود، ۱۱۳، ۱۲۰؛ انبيأ، ۸۴؛ ذاريات، ۵۵.

- پند دهى: عبس، ۱۱؛ تكوير، ۲۷؛

اعلى، ۹؛ شعرأ، ۲۰۹؛ عنكبوت، ۵۱؛ غاشيه، ۵۱، ۲۱.

- پندگيرى: اسرأ ۴۱؛ ابراهيم، ۵۲؛

فرقان، ۵۰، ۶۲، ۷۳؛ نور، ۱؛ زمر،

۹؛ مؤمن، ۵۸؛ نمل، ۶۲؛ سجده، ۴؛

ق، ۸، ۳۶، ۳۷؛ مدثر، ۵۴، ۵۵،

۵۶؛ انسان، ۲۹؛ مزمل، ۱۹.

- تقوا: اعراف، ۱۷۱.

- روى بر گرداندن از آن: ۴۹.

- ياد خدا: نور ۳۶، ۳۸.

ذكر، پندگيرى، پند دهى.

# تربييت: بقره، ۲۳۳.

- پذيرندگى: اعراف، ۵۸.

- خود سازى: شمس، ۹؛ اعلى، ۱۴.

# تزكيه: بقره، ۱۲۹، ۱۵۱؛ نازعات، ۱۸؛ فاطر ۱۸.

- تزكيه و آموزش: جمعه، ۲.

- تزكيه و بخشش: ليل، ۱۸.

انفاق و پاك كنندگى آن.

- پاداش آن: طه، ۷۶.

- تزكيه، توفيق الهى: نور، ۲۱.

# تسليم: نحل، ۴۹، ۵۰؛ حج، ۳۴؛

آل عمران، ۲۰؛ نسأ، ۱۱۵؛ انعام، ۷۱؛ زمر، ۵۴؛ نمل، ۴۴؛ فصلت، ۳۲؛ مؤمن، ۶۶؛ روم، ۴۳؛ زخرف، ۶۹، احقاف، ۱۵.

در برابر خداوند: تحريم، ۱۲؛ عنكبوت، ۴۶ ؛ نحل، ۱۲۰.

- تسليم رهبرى: نسأ، ۵۹، ۶۵؛

احزاب، ۳۶؛ ممتحنه ۱۲؛ حشر، ۷.

- تسليم و سپاسگذارى: نحل، ۸۱.

شكر

# تشويق به انجام كارهاى نيك: ماعون، ۳؛ فجر، ۱۸.

# تصديق حق: ليل، ۶.

# تعصب: بقره، ۱۴۵.

- تحقير گرايانه: بقره ۱۱۳.

- جاهلى: فتح، ۲۶.

- جاهلى: فتح، ۲۴.

- نژاد پرستانه: شعرأ، ۱۹۸، ۱۹۹.

- قومى و مذهبى: بقره، ۱۱۱.

# تعاون: انفال، ۷۲ - ۷۴.

- بر گناه: نمل، ۴۹؛ مائده، ۲.

- بر نيكى: مائده، ۹.

# تعهد و تخصص: يوسف، ۵۵؛ نمل، ۳۹؛ قصص، ۲۶.

- تعهد، ملاك ارزش: شعرأ، ۲۲۷.

ارزشها، ملاكهاى ارزشى.

تعظيم شعائر: حج، ۳۰، ۳۲.

تقوا و تعظيم شعائر.

# تفاخر: كهف، ۳۴؛ تكاثر،۱.

# تفرقه: آل عمران، ۱۰۵؛ توبه، ۱۰۷.

- افكننده آن: بقره، ۱۰۲.

- عامل آن: بقره، ۲۱۳؛ روم، ۳۲؛

ص، ۲؛ انعام، ۱۵۳، ۱۵۹؛ طه، ۹۴؛

آل عمران، ۱۰۳، ۱۵۲.

# تفريح سالم: يوسف، ۱۲.

# تفكر:

- افسوس از بى تفكرى: ملك، ۱۰.

- تفكر در آفريده‏ها: واقعه، ۷۳؛ روم ۲۲.

- در آفرينش آسمانى و زمين: روم، ۸.

- در آفرينش اعضاى آدمى و اعتدال بدنها: انفطار، ۶، ۷، ۸؛ اعلى، ۲.

- در آفرينش انسان: نازعات، ۲۷؛ عبس، ۱۸، ۱۹؛ طارق، ۵، ۶، ۷، روم، ۲۰؛ يس، ۷۷؛ فاطر، ۲۸.

- در آفرينش باغهاى انگور، زيتون، كشتزارها و نخلها: رعد، ۴؛ نحل، ۱۱.

- در آفرينش جفتها: ذاريات، ۴۹؛ روم، ۲۱؛ ۳.

- در آفرينش چار پايان و جنبدگان: يس، ۷۱؛ فاطر، ۲۸.

در آفرينش چراگاهها: اعلى، ۴.

- در آفرينش دو چشم و دو لب و زبان:

بلد، ۸، ۹.

- در آفرينش زندگى و مرگ: ملك، ۲.

- در آفرينش هفت آسمان طبقه طبقه:

نوح، ۱۵؛ طلاق، ۱۲.

- در آيات خدا: جاثيه، ۶؛ حديد، ۱۷؛ روم، ۲۸؛ فصلت، ۵۳؛ يونس،۲۴.

- در اختلاف رنگها و زبانها: روم، ۲۲.

- در ارزانى داشتن روز: قصص، ۷۱.

- در ارزانى داشتن شب: قصص، ۷۲.

- در باران: نحل، ۶۵؛ روم، ۲۴؛ فاطر، ۲۷؛ زمر، ۲۱.

- در بر پا ايستادن زمين و آسمان: روم، ۲۵.

- در برترى ثمره بعضى از درختان بر بعضى: رعد، ۴.

- در بناى آسمان آراسته، بى شكاف و

بى ستون: ق ۶؛ غاشيه، ۱۸؛ نازعات،

۲۷، ۲۸؛ ملك، ۳، ۵؛ رعد، ۲.

در به دست آوردن رزق نيكو از ميوه‏ها، نخلها و تاكها: نحل ۶۷.

- د ربه طلب روزى بر خاستن انسان در روز: روم، ۲۳.

- در بيرون شدن انسان از زمين، پس از فراخوانى: روم، ۲۵.

- در پديد آوردن راهها از كوهها: فاطر، ۲۷.

- در پوشاندن شب در روز: رعد، ۳.

- در تنگى و فراخى روزى: روم، ۳۷.

- در خشك و زرد و خرد شدن گياهان:

زمر، ۲۱؛ اعلى، ۵.

- در خوابيدن در شب: روم، ۲۳.

- در ديدن خدا: علق، ۱۴.

- در روان شدن كشتى در دريا: لقمان، ۳۱.

- در روياندن گياهان و ميوه‏هاى گونه‏

گون: زمر، ۲۱؛ يس، ۳۳؛ فاطر ۲۷.

- در زمين گسترده، داراى كوههاى بلند

و گياهان: ق، ۷؛ غاشيه، ۲۰؛ نباً، ۶.

- در زنبور عسل: نحل، ۶۹.

- در زنده كردن زمين، پس از مرگ آن:

حديد، ۱۷؛ روم، ۵۰؛ يس، ۳۳؛

نحل، ۶۵.

- د رفرمانبردارى شب و روز، خورشيد

و ماه و ستارگان از خدا: لقمان، ۲۹؛ رعد ۲؛ نحل، ۱۲ ؛ جاثيه ۱۳.

- در قرآن: محمد، ۲۴؛ ص، ۲۹.

- در كاستن از روز و افزودن بر شب: لقمان، ۲۹.

- در كاستن از شب و افزودن بر روز: لقمان، ۲۹.

- در كوههاى بر كشيده: غاشيه، ۱۹، رعد، ۳.

- در گرفتن جانها: زمر، ۴۲.

- در مثالهاى قرآن: حشر، ۲۱.

- در مسخّر انسان بودن شب و

روز، خورشيد و ماه و ستارگان: نحل، ۱۲.

- در نشانه‏هاى عبرت در آسمان و زمين:

جاثيه، ۳؛ ذاريات، ۲۰.

- در نعمتها: سوره، رحمان.

- در نگهدارى جانهايى كه حكم مرگ بر آنها رانده شده: زمر، ۴۲.

- در وجود خود: ذاريات، ۲۱.

در هلاكت مردمان: سجده، ۲۶.

# تقدس و توجيه گرى: نسأ، ۷۷.

# تقليد كور كورانه: بقره، ۱۷۰؛ صافات،

۹۶، ۷۰؛ زخرف، ۲۲؛ لقمان، ۲۰؛

شعرأ، ۷۴؛ اعراف، ۲۸؛ احزاب،

۶۷؛ مائده، ۱۰۴؛ انبيأ، ۵۳.

# تقيه: آل عمران، ۲۸.

# تقوا

- آثار اخروى آن: طلاق، ۵؛ زمر، ۷۳.

- آثار دنيوى آن: زمر، ۶۱.

- امتحان به آن: حجرات، ۳.

امتحان.

- الهام آن به نفس: شمس، ۸.

- بهترين جامعه‏ها: اعراف، ۲۶.

- تقواى شايسته خدا: آل عمران، ۱۰۲.

- تكذيب دعوت گران به آن: اعراف، ۶۴.

- در احكام الهى: مائده، ۹۶.

امانتدارى(ادب تبليغ)

- در حقوق زنان طلاق داده شده:

طلاق، ۱.

- در سخن: نسأ، ۹.

- در شهادت: مائده، ۱۰۸.

- در گوشى در باب آن: مجادله، ۹.

نجوا.

- دعوت به آن: حجر، ۶۹؛ هود،۷۸؛

نسأ، ۱؛ مائده، ۴، ۷، ۸، ۳۵؛

انفال ۶۹؛ شعرا، ۱۳۱؛ روم، .۳۱

- راه رسيدن به آن: انعام، ۱۵۲، .۱۵۳

- سفارش به آن: نسأ، .۱۳۱

- شگفت زدگى از دعوت به آن: اعراف، .۶۳

- گناه زدايى آن: انفال، .۲۹

- مراحل آن: مائده، .۹۳

- ملاك ارزش: حجرات، ۱۳ ؛ توبه، ۱۰۸، ۱۰۹ ؛ مائده، .۲۷

ارزشها، ملاكهاى ارزشى

- ملاك سرپرستى: انفال، .۳۴

- نورانيت: حديد، .۲۸

- همكارى در آن: مائده، .۲

- همكارى در آن: مائده، .۲

# تقوا پيشگان

- آسان شدن كار آنان: طلاق، ۳، .۴

- آمرزيدن آنان: حديد، ۲۸؛ انفال، .۲۹

- اخلاص: حج، .۳۷

- اصلاح بين مردم: انفال، .۱

- امامت: فرقان، .۷۴

- بخشش نورى كه در روشنايى راه بجويند: حديد .۲۸

- بخشندگى: ليل، ۱۷، .۱۸

- بزرگداشت شعائر: حج، .۳۳

تعظيم شعائر.

- بندگى: زمر: ۱۰، .۱۶

- به آشتى با مردم زيستن: انفال، .۱

- به صلاح در آمدن: حجرات، ۱۰ ؛ اعراف، .۳۵

- پاداش آنان: ذاريات، ۱۵،

۱۶؛ زخرف، ۳۵؛ ليل، ۵، ۷، ۱۷؛

انعام، ۳۲؛ يوسف، ۵۷، ۱۰۹؛ قمر،

۵۴، ۵۵؛ حديد، ۲۸؛ مريم، ۶۳؛

محمّد، ۱۵؛ رعد، ۳۵؛ آل عمران،

۱۹۸؛ مرسلات، ۴۱، ۴۲، ۴۳، ۴۴؛

نبأ، ۲۰، ۲۱، ۳۱، ۳۶؛ حجر،

۴۵؛ فرقان، ۱۵ ؛ نحل، ۲۸؛ مائده، .۹۳

- پاكدامنى: حجر، ۶۹.

- پاكيزگى: هود، ۷۸.

- پرستش: نوح، ۳.

- پند دهى به كافران: انعام، ۶۹.

- پندگيرى از قرآن: حاقّه، ۴۹.

- پيروى از رسولان الهى: زخرف، ۶۴؛

نوح، ۳؛ شعرأ، ۱۳۱.

- پيروى از رهبرى: تغابن، ۱۶؛ حشر، ۱۶.

تسليم. اطاعت.

- پيروى از قرآن: انعام، ۱۵۵.

- تباه نشدن مزد آنان: يوسف، ۹.

ترس روز قيامت لقمان، ۳۳.

- تصديق سخن راست: زمر، ۳۳.

- جوينده پاكى: ليل، ۱۸.

- جوينده خشنودى خدا: ليل، ۲۰.

- حق پذيرى: نحل، ۲۰.

حق پذيرى. حق گرايى.

- خدا، ولى آنان: جاثيه، ۱۹.

- درخواست آنان از خدا: فرقان، ۷۴.

- درست گويى: احزاب، ۷۰.

- دورى از اختلاف: انعام، ۱۵۳.

- دوستى خدا با آنان: آل عمران، ۷۶.

- رحمت براى آنان: اعراف، ۱۵۶.

- رستگارى: نور، ۵۲.

- روزى، از جايى كه گمان نمى‏برند:

طلاق، ۳.

- روشن بينى: انفال، ۲۹.

- رهايى آنان از عذاب خدا: فصلت، ۱۸؛ نمل، ۵۳؛ مريم، ۷۲.

- سر انجام آنان: اعراف، ۱۲۸؛ هود، ۴۹؛ قصص، ۸۳؛ طه، ۱۳۲.

- عاقبت انديشى آنان: حشر، ۱۸.

- عبرت‏گيرى آنان: حشر، ۱۸.

- صاحبان اصلى مسجد حرام: انفال، ۱۸۲.

- گرامى‏ترين انسان‏ها، نزد خدا:

حجرات، ۱۳.

بزرگوارى. كرامت.

- منزلت آنان: ص، ۴۹.

- نهادن فرق‏هاى بين آنان و كافران:

انفال، ۲۹.

- وفاى به عهد: آل عمران، ۷۶.

- ياد آورى نعمتها: شعرأ، ۱۳۲، ۱۳۳، ۱۳۴.

ياد نعمتها:

# تكاثر

- جلوگيرى از آن: حشر، ۷.

- غفلت آفرينى آن: تكاثر، ۱.

- طبيعت زندگى اين جهانى: حديد، ۲۰.

رفاه زدگى. ثروت اندوزى.

استكبار.

# تكبر

- در راه رفتن: لقمان، ۱۸؛ اسرأ، ۳۷.

آداب راه رفتن‏

- روى گرداندن از مردم: لقمان، ۱۸.

- شيطان در برابر دستور خدا: اسرأ،

۶۱؛ حجر، ۳۱، ۳۲، ۳۳؛ اعراف،

۱۱، ۱۲، ۱۳.

- نهى از آن‏

# تكبر ورزان‏

- باور نداشتن به روز حساب: مؤمن، ۲۷.

- با ناز راه رفتن: قيامت، ۳۳.

- پناه بردن به خدا از آنان: مؤمن، ۲۷.

- خوارى در دنيا: حج، ۹.

- خود ستايى: حديد، ۲۳.

- عدم دوستى خدا با آنان: حديد، ۲۳.

- كيفر آنان: حج، ۹؛ مؤمن،

۷۶ ؛ زمر، ۷۲.

- گمراه كردن مردم: حج، ۹.

مهر نهادن خدا بر دل آنان: مؤمن ۵۳.

# تكذيب‏

- آيات: اسرأ، ۵۹؛ طه، ۵۶؛ قمر، ۴۲؛ جمعه، ۵؛ انفال، ۵۴؛ اعراف، ۳۷، ۶۴، ۷۲، ۱۳۶، ۱۴۷، ۱۷۷، ۱۸۲؛ تغابن، ۱۰؛ يونس، ۱۷، ۳۸، ۳۹، ۹۵؛ انعام، ۴۹؛ نازعات، ۲۱؛ حج، ۵۷؛ يونس، ۷۳؛ اشتقاق، ۲۲.

- از روى سر كشى: شمس، ۱۱.

- بيم دهندگان: قمر، ۲۳، ۳۳؛ ملك، ۹.

- پيامبران، مؤمنون، ۴۴، ۴۸؛ نحل، ۳۶، ۱۱۳؛ حجر، ۸۰؛ اعراف، ۹۲، ۹۶، ۱۰۱؛ شعرأ، ۱۰۵، ۱۲۳، ۱۴۱، ۱۷۶؛ سبأ، ۴۵؛ قمر ۹؛ يونس، ۴۱، ۷۳؛ يس، ۱۴، ۱۵؛ صافات، ۱۲۷؛ مؤمن، ۵؛ فاطر، ۴؛ ق، ۱۲، ۱۴.

- حق: انعام، ۵، ۱۵۷؛ قيامت، ۳۲؛

طه، ۴۸؛ حديد، ۱۹؛ ق، ۵؛ بروج ۱۹.

حق گريزى، حق ناپذيرى.

- دين: مامون، ۱.

- قيامت: تين، ۷؛ اعراف، ۱۴۷.

- كيفر آن: مؤمنون ۴۴، ۴۸، ۱۰۵؛

شمس، ۱۵؛ فرقان، ۱۱، ۱۹، ۲۶، ۲۷؛ انبيأ، ۷۷؛ نبأ، ۲۸؛ مائده ۱۸، ۸۷؛ عنكبوت، ۳۷؛ اعراف، ۳۷، ۴۰، ۶۴، ۷۲، ۱۴۷؛ ملك، ۱۸؛

سجده، ۲۰، ۲۱؛ رحمان، ۴۳؛ نمل، ۸۳، ۸۴، ۸۵؛ مزمل، ۱۱، ۱۲، ۱۳؛

سبأ، ۵، ۳۸؛ حاقّه، ۴، ۱۰، ۴۰، ۴۹؛ زمر، ۲۵، ۲۶، ۳۲؛ روم، ۱۶؛

مؤمن، ۷۰؛ ليل، ۹، ۱۶؛ شعرا، ۱۳۸، ۱۸۹؛ ص، ۶، ۱۲، ۱۳؛ تغابن، ۱۰؛ واقعه، ۵۱، ۸۲، ۹۲؛ علق، ۱۳، ۱۶، ۱۷؛ مطففين، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۷؛ طور، ۱۱؛ قلم، ۴۴؛ مرسلات، ۱۵، ۱۹، ۲۴، ۲۹، ۳۷، ۴۰، ۴۵؛ يونس، ۷۳؛ ق، ۵، ۱۲.

- نهى از پيروى تكذيب كنندگان، قلم، ۸.

# تلاوت قرآن: مزمل، ۴، ۲۰.

# تلبيس حق و باطل: آل عمران، ۷۱؛ بقره، ۴۲.

بقره، ۴۲.

# تمسخر

- استهزاى استهزاگران: توبه، ۷۹.

- صدقه دهندگان: توبه، ۷۹.

- مؤمنان: مؤمنون، ۱۱۰.

- نمازگزاران: علق، ۹، ۱۰.

- كيفر آن: توبه، ۷۹؛ همزه، ۱، ۴؛

مطففين، ۳۴، ۳۵، ۳۶.

# توبه‏

- پذيرش توبه نادانان: نسأ، ۱۷.

- پذيرش توبه به صلاح درآمدگان:

انعام، ۴۵؛ مائده، ۳۹؛نور، ۵؛

آل عمران، ۸۶؛نسأ، ۱۱.

- پذيرش خدا: نسأ ۱۶، ۱۷، ۶۴؛ى‏

بقره، ۵۴، ۱۶۰؛ اعراف، ۱۵۳؛ توبه، ۱۰۴؛ طه، ۱۲۳؛ مائده، ۹۵.

- توبه پرهيزگاران: احقاف، ۱۵.

- پيامبران: اعراف، ۱۴۳.

- راستين(نصوح): تحريم، ۸.

- خير آن: توبه، ۷۴.

- دعوت به آن: بقره، ۵۴؛ تحريم، ۴؛

نور، ۳۱.

- رهايى از عذاب: نسأ، ۱۴۶.

- سر پيچى از آن: توبه؛ ۱۲۶، حجرات، ۱۱؛ بروج، ۱۰.

- شرايط آن: نسأ، ۱۷، ۱۴۶.

- علاقه خدا به آن: مائده، ۷۴.

كيفر سر پيچى از آن: بروج، ۱۰.

# توبه كنندگان‏

- آمرزش آنان: اسرأ، ۲۵؛ حجرات، ۱۱؛ نحل، ۱۱۹؛ آل عمران، ۸۹،

۱۳۵؛ نسأ، ۶۴؛ توبه، ۵، ۷۴؛

فرقان، ۷۰، ۷۱؛ انعام، ۵۴؛ نور، ۵.

- دست برداشتن از آزار بد كاره هاى‏

توبه كار: نسأ، ۱۶.

- دست برداشتن از جنگ با مشركان‏

توبه كار: توبه، ۵، ۱۱؛ مائده، ۳۴.

- دوستى خدا با آنان: بقره، ۲۲۲.

- ستمكارى سربازنندگان از توبه:

حجرات، ۱۱.

- آثار آن: مجادله، ۷؛ تغابن، ۳، ۴، ۸، ۱۱؛ رعد، ۹، ۱۰، ۱۱، ۲۸؛ كهف، ۹۸.

- اشتياق به او: انشراح، ۸.

- به چيرگى او: بلد، ۵.

- به حضور او: ملك، ۱۳، ۱۴.

- به در كمينگاه بودن او: فجر، ۱۴.

- به ديدن او: بلد، ۷؛ علق، ۱۳.

- به مراحل خلقت: قيامت، ۳۷، ۴۰.

- به نعمتهاى الهى: طه، ۸۰، ۸۱.

# توجيه گرى: يس، ۴۷؛ مائده ۵۲.

# توطئه گرى: مدّثر، ۱۸.

فتنه انگيزى‏

# توكل بر خدا

- به خاطر هدايت به راه راست: ابراهيم، ۱۱.

- پاداش آن: نحل، ۴۲؛ شورى، ۳۶.

- تسلط نيابيدن شيطان بر اهل توكل:

نحل، ۹۹.

- توكل اهل توكل: يوسف، ۶۷؛

ابراهيم، ۱۱؛ زمر، ۳۸.

- توكل مؤمنان: توبه، ۵۱؛ انفال، ۲؛

مجادله، ۱۰؛ آل عمران، ۱۲۲، ۱۶۰؛

تغابن، ۱۳.

- در ادامه راه حق: ابراهيم، ۱۰.

- در اصلاح مردم و جامعه: هود، ۸۸.

- در انجام رسالت: رعد، ۳۰؛ فرقان، ۵۸.

- در برابر آزار كافران و منافقان: احزاب، ۴۸.

- در برابر ايمان نياوردگان: هود، ۱۲۱، ۱۲۲، ۱۲۳.

- در برابر جنگ روانى: انفال، ۴۹؛ آل عمران، ۱۷۳.

- در برابر حيله گران: هود، ۵۵، ۵۶.

- در برابر دشمنان: يونس، ۷۱، ۸۴، ۸۴، آل عمران، ۱۶۰.

- در برابر زيان شيطان: مجادله، ۱۰.

- در برابر كافران: ممتحنه، ۴؛ اعراف، ۸۹.

- در برابر مصيبتها: توبه، ۵۱.

- در برابر نادانان: احزاب، ۳.

- در برابر نافرمانيها: نسأ، ۸۱.

- در پذيرش صلح: انفال، ۶۱.

- در جنگ: مائده، ۲۳؛ آل عمران، ۱۲۲، ۱۷۳.

- در حل اختلافات: شورى، ۱۰.

- در روى گردانى مردم از پيام حق:

توبه، ۱۲۹؛ تغابن، ۱۲، ۱۳.

- در كارها: آل عمران، ۱۵۹.

- دوستى خدا با اهل توكل: آل عمران، ۱۵۹.

عزت اهل توكل: انعام، ۴۹.

- كار ساز، فقط او: اسرأ، ۲؛ احزاب، ۳، ۴۸؛ مزمل، ۹.

# تهجد:

- براى خود سازى: اسرأ، ۷۹.

- برترى شب زنده داران بر ديگران: زمر، ۹.

- شب زنده دارى: مزمل، ۲، ۳، ۶، ۲۰؛ سجده، ۶۱.

# تهمت‏

- آگاهى خدا از آن: يوسف، ۷۷.

- به بى گناهان: نسأ، ۹۷.

- به پاك دامنان: نور، ۲۳؛مريم، ۲۷، ۲۸.

- به پاك دستان: يوسف، ۷۷.

- به پيامبران: يوسف، ۲۵؛ هود، ۲۷، ۵۴؛ حجر، ۶؛ اعراف، ۹، ۱۰؛ انعام، ۲۵؛ انبيأ، ۵؛ مؤمنان، ۲۴، ۲۵، ۸۳؛ فرقان، ۵، ۸؛ شعرأ، ۲۷؛ نمل، ۱۳؛ سبأ، ۴۳؛ صافات، ۳۶؛ ص، ۴، ۷؛ دخان، ۱۴؛ قلم، ۱۵، ۵۱؛

مدثر، ۲۴؛ مطفيين، ۱۳؛ ذاريات، ۳۹، ۵۲؛ قمر، ۹، ۲۵؛ نحل، ۱۰۱.

- به زنان خود: نور، ۶؛ نسأ، ۲۰.

- به زنان عفيف: نور، ۴.

- به مبلغان دينى: ۲۶.

- به مؤمنان: احزاب، ۵۸.

ث‏

# ثبات قدم: انفال، ۴۵.

استقامت.

# ثروت اندوزى و پيامدهاى آن: مدثّر: ۱۵، ۲۵.

دنيا پرستى، استغنأ، تكاثر.

ج‏

# جاسوسى: مائده، ۴۲.

استراق سمع. تجسس.

# جبن(ترس): مائده، ۲۲.

# جحد(انكار): احقاف، ۲۶؛ نمل، ۱۳؛ انعام، ۲۲؛ لقمان، ۳۲؛ هود، ۵۹؛ عنكبوت، ۴۷، ۴۹؛ مؤمن، ۶۳؛

فصلت، ۱۵، ۲۸.

عناد و لجاجت، تكذيب.

# جديت در كار: اعراف، ۱۴۵، ۱۷۱.

كوشايى در فراگيرى دستورهاى خداوند.

# جدال: حج، ۳، ۸؛ مجادله، ۱؛

شورى ۳۵؛ بقره، ۱۹۷؛ مؤمن، ۵۴، ۵۶، ۶۹.

- جدال با شيوه‏اى نيكو: عنكبوت، ۴۶؛ نحل، ۱۲۵.

- جدال با باطل: كهف، ۵۶.

- جدال و دشمنى: زخرف، ۵۸؛ حج، ۶۷، ۶۸.

# جذب، نه دفع: هود، ۲۹، ۳۰.

# جهاد با نفس: يوسف، ۲۴.

# جهل و خرافات: نحل، ۵۸، ۵۹.

مبارزه با خرافات(ادب تبليغ)

چ‏

چشمداشت به دارايى ديگران: حجر، ۸۸.

# چشم زخم: يوسف، ۶۷.

حسد.

ح‏

# حب پسنديده و ناپسنديده: بقره، ۱۶۵.

# حرص: معارج، ۱۹؛ اعراف، ۲۲؛

بقره، ۹۶.

# حرامخورى: مائده، ۶۳.

اكل به باطل.

# حزن بر گذشته: آل عمران، ۱۵۲.

# حسرت: قصص، ۷۹.

آرزوهاى ناروا.

# حسد و حاسد: بقره، ۱۰۹؛ فلق، ۵؛ مائده، ۱۷؛ يوسف، ۸.

# چشم زدن: قلم، ۵۱.

چشم زخم.

# حسد علماى يهود: نسأ ۵۴.

# حسنه: انعام، ۱۶.

- آثار آن: ۱۱۴.

احسان.

- پاداش آن: قصص، ۸۴.

# حسن ظن: نسأ، ۹۴؛ نور، ۱۲.

# حق‏

- انگيزه پذيرش آن: يس، ۷.

پذيرش آن: روم، ۵۳؛ توبه، ۱۲۴؛

طه، ۷۰؛ انفال، ۲۴؛ انعام، ۳۶؛ اعراف، ۱۲۰، ۱۲۱؛ قصص، ۵۳؛ سبأ، ۶؛ نمل، ۸۱.

تسليم: اطاعت.

- دورى از آن: قمر، ۲؛ اعلى، ۱۰، ۱۱.

كيفر گريز از آن: معارج، ۱۷.

- گرايش به آن: بيّنه، ۷، ۸؛ عصر، ۳.

- گريز از آن: مدثر، ۲۳، ۴۹؛ شعرأ، ۵؛ نوح، ۶؛ ملك، ۲۱؛ محمّد، ۲۹؛

زخرف، ۷۸؛ احقاف، ۳؛ فرقان، ۶۰؛ دخان، ۱۴؛ صف، ۵؛ يس، ۴۶؛

تغابن، ۶؛ فاطر، ۴۲؛ صافات، ۱۳؛

مؤمنان، ۷۰، ۷۱، ۹۰.

تكذيب‏

- گفتن آن: اعراف، ۱، ۵، ۱۶۹.

- نپذيرفتن آن: سجده،۲۲؛ روم، ۵۳؛ زخرف ۲۴.

حقوق:

حقوق مردم: بقره، ۸، ۵۸.

- حقوق همسراان طلاق داده شده: بقره، ۲۲۲، ۲۲۸، ۲۴۱.

# حلم: صافات، ۱۰۱؛ فرقان، ۶۳؛ اعراف، ۱۹۹.

# حيأ: قصص، ۲۴؛ احزاب، ۵۳.

پاكدامنى. طهارت.

# حيات:

- پاكيزه: نحل، ۹۷.

- نكبت بار: طه، ۱۲۴.

# حيله:

- شرعى: اعراف، ۱۶۳.

شيطانى: بقره، ۶۵.

فريبكارى، مكر. كيد.

خ‏

# خدعه: بقره ۹؛ آل عمران، ۷۲؛ انفال، ۱۶.

# خدمتگزارى: مريم، ۳۱.

# خرافات: انعام، ۱۳۸؛ ۱۳۹.

مبارزه با خرافات. جهل و خرافات‏

(آداب تبليغ)

# خشوع: احزاب ۳۵؛ انبيأ، ۹۰؛

مؤمنون، ۲؛ اسرأ، ۱۰۹؛ هود، ۲۳.

# خشيت:

- از پروردگار: فاطر، ۱۸؛ يس، ۱۱؛

بقره، ۱۴۹؛ مؤمنون، ۵۷؛ توبه، ۱۳؛

مائده، ۳، ۴۴؛ ق، ۳۳؛ عبس، ۹؛

اعلى ۱۰؛ حشر، ۲۱؛ نازعات، ۱۹؛

نور، ۵۲.

- آگاهان: فاطر، ۲۸.

- پرهيزگاران: انبيأ، ۴۸، ۴۹.

- نه از ظالمان: بقره، ۱۴۹.

- نه از كافران: مائده، ۳.

- نه از مردم: مائده، ۴۴.

# خصومت: يس، ۴۹، ۷۷؛شعرأ، ۹۶؛ ص، ۶۴.

- اختلاف: نمل، ۴۵.

- دفاع: نحل، ۴.

# خلف وعده: ابراهيم، ۲۲؛ طه، ۵۸.

پيمان شكنى.

# خلق گرايى: جاثيه، ۲۴، ۳۲؛ نجم، ۲۳، ۲۴.

# خلق عظيم: قلم، ۴.

ارزشها، الگوهاى ارزشى.

# خوب ديدن اعمال خود: نمل، ۴؛ اعراف، ۱۳۱.

# خود برتر بينى: فاطر، ۸؛ شعرا، ۱۱۱؛

مائده، ۱۸؛ عنكبوت، ۳۷؛ احقاف،

۱۱؛ نمل، ۲۴.

تكبر، استكبار، استغفار.

# خود پرستى: آل عمران، ۱۵۳.

# خود پسندى: مؤمن، ۳۶،

۳۷؛ آل عمران، ۱۸۸؛ محمد، ۱۴.

فخر، عجب، غرور، تفاخر.

# خود خواهى: توبه، ۵۸؛ نحل، ۶۲؛ يوسف، ۸.

- و پيامد آن: مؤمنون، ۵۳؛ روم، ۳۲.

# خود را شناساندن: يوسف، ۵۵.

# خود سازى: مائده، ۱۰۵.

خود فراموشى: حشر، ۲۱.

نسيان.

# خود فريبى: انعام، ۲۴.

غفلت‏

# خود نگهدارى: آل عمران، ۳۹.

تقوا، نفس لوّامه.

# خوش باورى: توبه، ۴۷.

# خوش بينى به كار خود: توبه، ۳۷.

# خوش گمانى به خود: كهف، ۱۰۴.

اعتماد به نفس.

# خوش بر خوردى:

- با خانواده: طلاق، ۲، ۶.

- با بينوايان و يتيمان: ضحى، ۹، ۱۰.

- با نادان: نسأ، ۵.

# خوش سخنى‏

- با سائل: بقره، ۲۶۴.

- با سفيهان: نسأ، ۵.

- با مسكينان، نزديكان، يتيمان: نسأ، ۸.

آداب سخن گفتن‏

# خوف:

- آثار آن: انسان، ۷.

- از آخرت: زمر، ۹.

- از خدا: مائده، ۲۸؛ اعراف، ۱۵۴.

- از خدا، نه از شيطان: آل عمران ۱۷۵.

- پاداش آن: رحمان، ۴۶؛ انسان، ۱۰.

- از ردّ سوگند: نسأ، ۱۰۸.

- در دل دوستان شيطان: آل عمران، ۱۷۵.

# خائنان‏

- به هدف نرسيدن حيله آنان: يوسف، ۵۲.

- نا سپاسى آنان: حج، ۳۸.

- نهى از مجادله به خاطر آنان: نسأ، ۱۰۶.

- نهى از مخاصمه به نفع آنان: نسأ، ۱۰۵.

# خيانت‏

- به خدا و رسول: انفال، ۷۱.

- به خود: بقره، ۱۸۷؛ نسأ، ۱۰۷.

- چشم: مؤمن، ۱۹.

- در پيمان: انفال، ۵۸.

- در وصيت: بقره، ۱۸۱.

- نهى از خيانت به خدا و رسول: انفال، ۲۷.

- نهى از خيانت به امانت: انفال، ۲۷.

# خويشاوندان و احسان به آنان: روم، ۳۸.

# خير جويى: بقره، ۱۲۶، ۱۵۸، ۱۸۴.

# خير خواهى: نسأ، ۱۱۴؛ توبه، ۹۱؛ ابراهيم، ۴۱؛ قصص، ۲۰؛ آل عمران،

۱۰۴، ۱۱۰، ۱۱۴؛ اعراف، ۶۲، ۶۸، ۷۹، ۹۳.

- خير خواهى انبيأ: هود، ۸۴.

- خير خواهى شيطانى: اعراف، ۲۱.

د

# دروغ: نحل، ۶۲، ۱۰۵، ۱۱۶؛ كهف،

۵؛ عنكبوت، ۱۷.

كذب‏

دروغ گويى: توبه، ۹۰؛ زمر، ۳؛ شعرأ، ۲۲۲.

- دروغ سازى: جاثيه، ۷؛ ذاريات، ۱۰؛ يوسف، ۱۶، ۱۷، ۱۸؛ احقاف، ۱۵.

# دعا: احقاف، ۱۵؛بقره، ۱۸۶؛

يوسف، ۱۰۱؛ كهف، ۱۰؛ مريم، ۲، ۴، ۵؛ اسرأ، ۸۰؛ طه، ۲۵، ۱۱۴؛

مؤمنون، ۲۹، ۱۰۹، ۱۱۸؛ فرقان، ۶۵؛ قصص، ۱۶، ۲۱، ۲۴؛ ص، ۳۵؛ مؤمن، ۷، ۸، ۱۴، ۲۸، ۶۰، ۶۵؛ نمل، ۱۹، ۶۲؛ شعرأ، ۸۳، ۸۴، ۸۵، ۸۶، ۱۶۹ ۱۱۸؛ فرقان، ۷۴، ۷۷؛ سجده، ۱۶؛ عنكبوت، ۳۰؛

حشر، ۱۰؛ قمر، ۱۰؛ ممتحنه، ۴، ۵؛ صافات، ۱۰۰؛ تحريم، ۱۱؛ رعد، ۱۴؛ شورى، ۲۶؛ انبيأ، ۷۶، ۸۳، ۸۴، ۸۷، ۸۸، ۸۹، ۹۰؛ ابراهيم، ۳۵، ۴۱؛ نوح، ۲۸.

استغفار، انابه، توبه.

# دفاع از مظلوم: نسأ، ۷۵.

حق گرايى، استضعاف گرايى.

# رفع بدى به نيكى: مؤمنون، ۹۷؛

قصص، ۵۴؛ فصلت، ۳۴؛ سجده، ۳۴، ۳۵.

عفو، احسان فرو خوردن خشم.

# دلتنگ نشدن: نحل، ۱۲۸.

# دلسرد نشدن: نحل، ۱۲۷.

استقامت‏

دلسوزى: هود، ۷۵؛ شعرا، ۳.

# دنيا:

- بهره دنيا خواهان از دنيا: شورى، ۲۰.

- بيهودگى دنيا: محمد، ۳۶؛ انعام، ۳۲؛ حديد، ۲۰.

- پيش داشتن دنيا بر آخرت: اعلى، ۱۶.

- پيش داشتن دنيا بر جنگ در راه‏

خدا: توبه، ۳۸؛ نسأ، ۷۷.

- جلوه گرى دنيا: آل عمران، ۱۴.

- دنيا خواهى: آل عمران، ۱۵۲؛ نسأ، ۹۴؛ اعراف، ۱۶۹؛ انسان، ۲۷؛

احزاب، ۲۸.

- دنياداران و بيمارى‏

خود نمايى: قصص، ۷۹.

- دنيا سراى آزمون: طه، ۲۰.

- دنيا، گذرگاه، نه سراى هميشگى: شعرأ، ۱۲۹.

- دنيا، وسيله، نه هدف: آل عمران، ۱۴؛ قصص ۷۷.

- دورى گزيدن از دنيا خواهان: نجم، ۲۹.

- دوستى دنيا: نحل، ۱۰۷؛ انفال، ۶۷؛ ابراهيم، ۳.

- دوستى دنياى زودگذر. رهايى آخرت:

انسان، ۲۷؛ قيامت، ۲۱، ۲۲؛ فجر، ۱۹، ۲۰.

- سود بخشيدن متاع دنيا: تبّت، ۲؛ حاقّه، ۲۸، ۲۹.

- فرجام دنيا خواهى: هود، ۱۵.

- فريبندگى دنيا: آل عمران، ۲۸۵؛ فاطر، ۵؛ لقمان، ۳۳؛ انعام، ۱۳۰؛ حديد، ۲۰.

- كم ارزشى دنيا و ارزشمندى آخرت:

نسأ، ۱۷۷؛ مؤمن، ۳۹؛ زخرف، ۳۵؛ آل عمران،۱۹۷؛ شورى، ۳۶؛ قصص، ۶۰، ۶۱؛ طه، ۲۰.

- كيفر دنيامداران: نازعات، ۴۰؛

احقاف، ۲۰؛ توبه، ۲۴.

- ناپايدارى دنيا: يونس، ۲۴؛ حديد، ۲۰؛ كهف، ۴۵، ۴۶.

# دوستان و دوستيها.

# دوست ناباب: فرقان، ۲۸، ۲۹.

- دوست نمايى: توبه، ۵۶.

- دوستان پرهيزگار در روز قيامت: زخرف، ۶۷.

- دوستى با دشمنان خدا: مجادله، ۱۴، ۲۲؛ ممتحنه، ۱، ۹، ۱۳.

- دوستى مؤمنان: توبه، ۷۱.

# دون همتى: بقره، ۴۱؛ قصص، ۷۹؛ نمل، ۱۸.

ذ

# ذكر: انفال، ۲، ۴۵.

- ذكر خدا و آثار آن: حج، ۳۵؛

احزاب، ۲۱، ۳۵، ۴۱؛ شعرأ، ۲۲۷؛

مزمل، ۸؛ جمعه، ۹، ۱۰؛ حديد ۱۶.

- ذكر خدا و انگيزه فراموشى آن: مجادله ۱۹؛ منافقون، ۹.

- ذكر نعمتهاى خدا: فاطر، ۳.

ياد آورى نعمتها

- روى بر گرداندن از ذكر خدا: جن، ۱۷.

ر

# راحت‏طلبى: توبه، ۴۲.

# راز دارى: آل عمران، ۱۱۸؛ يوسف، ۵؛

نسأ، ۸۳؛ تحريم، ۳.

# رأفت ناروا: نور، ۲.

# ربا خوارى: نسأ، ۶۱؛ آل عمران، ۱۳۰.

# رجأ: زمر، ۵۳.

# رحمت و سفارش به آن: بلد، ۱۷.

# رشد و انگيزه آن: جن، ۱۴؛ حجرات، ۷.

# رشوه: بقره، ۸۸.

# رضايت بر گناه: هود، ۶۴، ۶۵.

# رفاه‏

رفاه انگيزه فراموشى: فرقان، ۱۸.

# رفاه انگيزه نابودى: قصص، ۵۸.

اتراف، مترفين، اسراف، تجمل گرايى.

# رهبانيت: مائده، ۸۲؛ حديد، ۲۷.

اعتزال، كناره‏گيرى.

# ريأ: بقره، ۲۶۴؛ ماعون، ۶؛ انفال، ۴۷؛ نسأ، ۳۸.

# زر اندوزى: توبه، ۳۴.

دنيا خواهى، تكاثر.

# زود باورى و پيامد آن: حجرات، ۶.

ز

# زهد: نحل، ۳۶.

بى اعتنايى به دنيا، بى ارزشى دنيا.

# زيان كاران: فاطر، ۳۹؛ زمر، ۱۵، ۶۳، ۶۵؛ هود، ۲۱، ۲۳؛ عنكبوت، ۵۲؛ نمل، ۵؛ فصلت، ۲۳، ۲۵؛

جاثيه، ۲۷؛ شورى، ۴۵؛ مجادله، ۱۹؛ مؤمن، ۸۵، ۸۷؛ احقاف، ۱۸؛ نحل، ۱۰۹؛ حج، ۱۱؛ اعراف، ۹، ۵۳، ۱۴۹، ۱۲۸؛ عصر، ۲؛

منافقون، ۹؛ نوح، ۲۱؛ انعام، ۱۲، ۲۰، ۳۱؛ طه، ۱۱۱؛ مؤمنون، ۱۰۳؛

انفال، ۳۷؛ شمس، ۱۰؛ توبه، ۶۹؛ يونس، ۴۵؛ كهف، ۱۰۲، ۱۰۴.

- زيان كارى و ظلم: اسرأ، / ۸۲.

س‏

سابقه، ملاك ارزش: واقعه، ۱۰؛ حديد، ۱۰.

ملاك ارزشى، ارزشها

# سبقت در خير: توبه، ۱۰۰؛ مطففين، ۲۶؛ حديد، ۲۱.

# ستايش شايستگان ستايش: انبيأ، ۸۶؛ عنكبوت، ۲۷؛ ص، ۳، ۴، ۱۷، ۲۵، ۴۴، ۴۷، ۴۸؛ صافات، ۷۹، ۷۹، ۱۰۹، ۱۲۰، ۱۳۰، ۱۸۱؛ نحل، ۵۹؛ قلم، ۵۰.

# سخت‏گيرى با خانواده: طلاق، ۲ - ۶.

اخلاق خانواده.

# سخن‏

- سخن باطل: حج، ۳۰.

- سخن بيهوده: طارق، ۱۴؛ مريم، ۶۲؛ غاشيه، ۱۱؛ لقمان، ۶.

- سخن پاك: حج، ۲۴؛ فاطر، ۱۰.

- سخن جدا كننده حق از باطل: طارق ۱۳.

- سخن چينى: قلم، ۱۱.

- سخن حق: نبأ، ۳۸.

- سخن درست: احزاب، ۷۰.

- سخن مصلحت‏آميز: انبيأ، ۶۳.

- سخن، معيار شخصيت: محمد، ۳۰.

- سخن منطقى اسرأ، ۵۳.

آداب سخن گفتن.

- سخن نيك: بقره، ۸۳؛ فصلت، ۳۳.

- سخن هوس‏انگيز: احزاب، ۳۲.

# سربار جامعه: نحل، ۷۶.

بطالت و خسران.

# سرعت در گناه: مائده، ۶۲.

# سر كشى: ملك، ۲۱؛ مريم، ۶۹؛ دخان، ۳۱.

بغى‏

# سر باز زدن از پذيرش حق: نسأ، ۱۷۳.

# سستى اركان جامعه به خاطر پيروى نكردن‏

از رسول و اختلاف: انفال،۴۶.

# سستى در انجام دستورات رهبرى: مائده، ۴۶.

# سستى در دين: محمد، ۳۵.

# سعادت: ۱۰۵، ۱۰۸.

# سكينه: فتح، ۴، ۱۸، ۲۶.

# سلام: مريم، ۶۲؛ يونس، ۱۰، نسأ، ۸۶؛ يس، ۵۸.

- سلام كردن: اعراف، ۴۶؛ رعد، ۲۴؛ هود، ۶۹؛ ابراهيم، ۲۳؛ نحل، ۳۲؛ انعام، ۵۴؛ فرقان، ۶۳؛ نور، ۶۱؛ ذاريات، ۲۵؛ حجر، ۵۲؛ قصص، ۵۵؛ فرقان، ۷۵، زمر، ۷۳، احزاب، ۴۴.

آداب معاشرت. آداب ميهمانى.

# سنت شكنى: احزاب، ۳۷، ۳۸.

# سؤ ظن: ص، ۲۷؛ آل عمران، ۱۵۳.

# سوز داشتن: كهف، ۶.

دلسوزى. سوزداشتن(ادب تبليغ)

# سؤال براى آگاهى: انبيأ، ۷.

# سؤال بى جا: مائده، ۱۰۱، ۱۰۲.

ش‏

# شاديهاى غفلت آفرين: مؤمن، ۷۵.

غفلت‏

# شايعه پراكنى: نسأ، ۸۳؛ نور، ۱۵؛ احزاب، ۶۰.

- لزوم بر خورد با شايعه پراكن: نور، ۱۱، ۱۶.

# شجاعت: طه، ۶۸، ۷۷؛ زمر، ۲۲.

# شرح صدر: انعام، ۱۲۵؛ انشراح، ۱، طه، ۲۵.

حلم، فرو خوردن خشم.

# شقاق: حشر، ۴.

عناد و لجاجت‏

# شقاوت و انگيزه آن: مؤمنون ۱۰۶؛ ليل، ۱۵، ۱۶؛ هود، ۱۰۵، ۱۰۶، ۱۰۷.

# شكر

- شكر پذيرى خداوند: نسأ، ۱۴۷.

- شكر خدا و پدر ومادر: لقمان، ۱۴.

- شكر خدا براى نعمتها: نحل، ۱۴، ۷۵، ۷۸، ۱۱۴؛ عنكبوت، ۱۷، ۶۳؛

قصص، ۷۲؛ نمل، ۱۹، ۴۰؛ حج، ۳۵؛ انبيأ، ۸۰؛ فرقان، ۶۲؛ انفال، ۶۲؛ زخرف، ۱۳؛ جاثيه، ۱۲؛ ابراهيم، ۳۷؛ انعام، ۶۳؛ بقره، ۱۲۲؛ اعراف، ۱۸۹؛ سبأ، ۱۳، ۱۵؛ لقمان، ۱۲؛ كهف، ۳۹؛ زمر، ۷؛ ضحى، ۶، ۱۱.

- شكر، رفع كننده عذاب: ابراهيم، ۷.

- شكر عملى: قصص، ۱۷.

- شكر گزارى اندك، در برابر نعمتهاى بسيار، اعراف، ۱۰؛ سجده، ۹؛ مؤمنون، ۷۸.

- شكر نعمت، نعمت افزون كند: ابراهيم، ۷.

- شكر، ويژه خداوند: نحل، ۷۵.

# شكر گزارى:

- آثار آن: اعراف، ۵۸؛ نحل، ۱۲۱.

- امر به آن: اعراف، ۱۴۴؛ زمر، ۶۶.

- پاداش آن: آل عمران، ۱۴۴، ۱۴۵؛ قمر، ۳۵.

- عبرت آموزى شكر گزاران: ابراهيم، ۵؛ شورى، ۳۳؛ لقمان، ۳۱؛ سبأ، ۱۹.

- شكر نگذاردن: يس، ۳۴، ۳۵، ۷۳.

- بيشتر مردم ناشكرند: يوسف، ۳۸.

- پيامد آن: ابراهيم، ۷.

# شك: يونس، ۹۴؛ ق، ۲۵.

# شكم پرستى: بقره، ۶۱.

# شهادت: معارج، ۳۳.

- سرباز زدن از شهادت: بقره، ۲۳۸.

- شهادت به قسط: نسأ، ۱۳۵؛ مائده، ۸.

- شهادت به نا حق: فرقان، ۷۲.

# شهوت پرستى: نسأ، ۲۷؛ مريم، ۵۹.

ص‏

# صالحان‏

- اطاعت آنان از خدا و پيامبر: نسأ، ۶۹.

- انعام داده شدگان رفيقان نيكو: نسأ، ۶۹.

# صبر

- امر به آن: قمر، ۲۷؛ نحل، ۱۲۷؛ احقاف، ۳۵.

- بر آزارها: ابراهيم، ۱۲؛ آل عمران ۱۸۶.

- بر آسيبها: لقمان، ۵، ۱۷.

- بر از دست رفتن نعمت: هود، ۱۱.

- براى انجام كارهاى نيك: بقره، ۴۵.

- براى پروردگار: مدثر، ۷.

- براى داورى خداوند بر گناهكاران: يونس، ۱۰۹؛ اعراف، ۸۷.

- براى ديدن پايان كار پرهيزگاران: هود، ۴۹.

- براى طلب ثواب: رعد، ۲۲.

- بر عقوبت عقوبت گران: نحل، ۱۲۶.

- بر گفته‏هاى ناروا: مزمل، ۱۰.

- بر گناه: ص، ۱۶.

- بر مصيبتها: حج، ۳۵.

- پيامبران: احقاف، ۳۵.

- در آزمايش: فرقان، ۲۰.

- در برابر خطاى ديگران: شورى، ۴۳.

- در تربيت: كهف، ۶۷، ۶۸، ۸۲.

- در جهاد: آل عمران، ۱۴۲؛ انفال، ۶۵، ۶۶.

- در دشواريها: بقره، ۱۷۷.

- در راه مبارزه: اعراف، ۱۲۸.

- در راه هدف: طه، ۱۳۰.

- در شهوات: نسأ، ۲۵.

- در فرمانبرى: بقره، ۱۵۳، ۲۴۹؛ طه، ۱۳۲؛ مريم، ۶۵.

- در همراهى با خوانندگان خدا و جويندگان خشنودى او: كهف، ۲۸.

- شايسته قدرت اراده: آل عمران، ۱۸۶.

- نيكو: معارج، ۵؛ نحل، ۱۲۶؛ يوسف، ۱۸، ۸۳.

# صبر پيشگان‏

- پاداش آنان:آل عمران، ۱۷، ۱۴۲؛ احزاب، ۳۵؛ نحل، ۹۶، ۱۱۰؛ يوسف، ۹۰؛ قصص، ۵۴، ۸۰؛ فرقان، ۷۵؛ انسان، ۱۳؛ مؤمنون، ۱۱۱.

- پيشوايان صبر پيشه: سجده، ۲۴؛

انبيأ، ۸۵.

- تسليم فرمان خداوند: صافات، ۱۰۲.

توكل بر خدا: عنكبوت، ۵۹.

- جايگاه آنان: نحل، ۴۲؛ رعد، ۲۴؛

آل عمران، ۱۴۶.

- خدا دوستدار آنان: آل عمران، ۱۴۷.

- راه شناخت آنان: محمّد، ۳۱.

- رستگارى آنان: آل عمران، ۲۰۰.

- رويكرد آنان به خدا: ص، ۴۴.

- عبرت آموزى آنان: ابراهيم، ۵؛

لقمان، ۳۱؛ سبأ، ۱۹؛ شورى، ۳۳؛

آل عمران، ۱۸۶؛ عنكبوت، ۳۱.

- ويژگى آنان: فصلت، ۳۵.

- همراهى خدا با آنان به انفال، ۴۶.

- يارى آنان: آل عمران، ۱۲۵.

# صد

- باز داشتن مردم از راه خدا: حج، ۲۵؛

نحل، ۸۸.

- باز داشتن مردم از مسجد الحرام: حج، ۲۵.

- روى بر گرداندن از راه خدا: نحل، ۹۴؛ محمد، ۳۲، ۳۴؛ مجادله، ۱۶.

# صداقت:

- با خدا: محمّد، ۲۱.

- پيامبران: مؤمن، ۲۸؛ مريم، ۴۱، ۵۶.

- در آغاز و پايان كارها: اسرأ، ۸۰.

- سود آن: احزاب، ۳۵.

# صدق گفتاران‏

- ايمان آنان به خدا و پيامبر: حديد، ۱۹.

- پرسش از صدق آنان احزاب، ۷.

- مؤمنان جهادگر: حجرات، ۱۵.

- هجرت كنندگان براى خشنودى‏

خدا: حشر، ۸.

# صدقه‏

- براى نجواى با پيامب(ص) مجادله، ۱۲، ۱۳.

- بر وامداران تنگدست: بقره، ۲۸۰.

- پاداش صدقه دهندگان: احزاب، ۳۵.»

# صلح بين زن و شوهر: نسأ، ۱۲۸.

# صله رحم:

- رعايت حق خويشاوندان: اسرأ، ۲۶.

- وصيت براى پدر و مادر، از روى انصاف: بقره، ۱۸۰.

ض‏

# ضابطه: عنكبوت، ۳۲، ۳۳؛ نحل، ۵۷؛ زمر، ۷؛ فاطر، ۱۸؛ مؤمنون، ۲۷؛ ابراهيم، ۳۶.

# ضرر

- ضرر به ديگران: طلاق، ۶.

- نهى از آن: طلاق، ۶.

ط

# طعن: توبه، ۱۲۰؛ همزه، ۱.

آفات زبان آزار رسانى.

# طغيان: طه، ۲۴، ۴۳؛ هود، ۱۱۲؛ اعراف، ۱۶۶؛ ذاريات، ۵۳؛ علق، ۶؛ شمس، ۱۱، ۱۵؛ صافات، ۳۰؛ طور؛ ۳۲.

انگيزه آن: قلم، ۳۱.

- كيفر آن: نبأ، ۲۲،۲۴ ۲۳، ۲۵، ۲۶؛ نازعات، ۳۷، ۳۹؛ ص، ۵۵، ۶۰؛ فجر، ۱۱، ۱۲.

- طغيان و ناسپاسى: طه، ۱۸.

# طمع: مدثر، ۱۵؛ روم، ۷.

# ظرفيت:

- بهره مندى: رعد، ۱۷.

- تعادل روحى: هود، ۹، ۱۰، ۱۱.

- پذيرش: ۱۱، ۷۰.

ظ

# ظلم‏

- آثار آن: نسأ، ۱۶۰؛ لقمان، ۱۱.

- انگيزه آن: روم، ۲۹.

- به حقوق مردم: نسأ، ۳۰.

- به خويشتن: فاطر، ۳۲؛ روم، ۹؛

هود، ۱۰۱؛ عنكبوت، ۴۰، ۴۶؛ نمل، ۴۴؛ صافات، ۱۱۳؛ حجرات، ۱۱؛ قلم، ۲۹؛ طلاق، ۱؛ بقره، ۵۴؛ يونس، ۲۳، ۴۴، ۱۰۶؛ نحل، ۲۷، ۲۸، ۱۱۸؛ كهف، ۳۵؛ انبيأ، ۶۴، ۸۷؛ اعراف، ۵، ۱۹، ۲۳، ۱۴۸، ۱۶۰، ۱۷۷؛ انبيأ، ۶۴، ۹۷، ۱۱۰؛ سبأ، ۱۹؛ قصص، ۱۶؛ انعام، ۵۲؛ توبه، ۷۰؛ ابراهيم، ۴۵؛ زخرف، ۷۶.

- زمينه انحراف: ابراهيم، ۲۷.

- ستيز با آن: شعرأ، ۲۲۷.

- كيفر آن در خانه خدا: حج، ۲۵.

- فرجام آن: شعرأ، ۳۹، ۲۲۷؛

آل عمران، ۱۹۲؛ مؤمن، ۱۸؛ قصص، ۴۰.

- نهى از آن در ماههاى حرام: توبه، ۳۶.

# ظالمان‏

- آگاهى خدا، از كار آنان: جمعه، ۷.

- آمرزش آنان: رعد، ۶.

- ادعاى زوال ناپذيرى: ابراهيم، ۴۴.

- به دور بودن از رحمت خداوند: هود، ۴۴.

- به دور بودن از هدايت خداوند:

آل عمران، ۸۶؛ انعام، ۲۱، ۱۴۴؛

بقره، ۹۱؛ شعرأ، ۱۳۰؛ صف، ۷؛

جمعه، ۵؛ احقاف، ۱۰.

- بهت از نزديك شدن و عده راستين:

انبيأ، ۹۷.

- بى اعتنايى به دليلهاى روشن: بقره، ۹۲.

- بيهوده گويى: فرقان، ۴.

- پرستش غير خدا، پس از بخشش‏

نعمتها: بقره، ۵۱.

- تبليغ عليه پيامبر و پيروان او: اسرأ، ۴۷.

- حكم به غير ما انزل الله: مائده، ۴۵.

- در پى آسودگى و لذت: هود، ۱۱۶.

- دروغ انگاشتن آيات خدا: يونس، ۱۷، انعام، ۲۱.

- دروغ انگاشتن آيات خدا: يونس، ۱۷؛

انعام، ۲۱.

- دروغ بر خدا: يونس، ۱۷؛ انعام، ۲۱؛ هود، ۱۸؛ صف، ۷.

در گرداب اختلاف: حج، ۵۳.

- در گرداب فتنه: انفال، ۲۵.

- دگرگون كننده سخن خداوند: بقره، ۵۹.

- دوست نبودن خدا با آنان: آل عمران، ۵۷؛ شورى، ۴۰.

- دوستى با غير خدا: شورى، ۹.

- دوستى با كافران: توبه، ۲۴.

رستگار نشدن آنان: يوسف، ۲۳.

- رهايى نيافتن از عذاب خداوند: هود، ۳۷؛ شورى، ۴۶، ۴۷.

- در گوشى، عليه پيامبران سخن گفتن: انبيأ، ۳.

- سر كشى: بقره، ۵۹؛ نمل، ۱۴؛ نجم، ۵۲؛ احقاف، ۱۰.

- سزا گرفتن از آنان: شورى، ۳۹، ۴۰.

- شرك: لقمان، ۱۳.

- عذاب طلبيدن: رعد، ۶.

- عناد ورزى: انعام، ۶۸.

- غفلت: انبيأ، ۹۷.

- فرجام كار آنان: قصص، ۴۰.

- كراهت از حق: زخرف، ۷۸.

- كيفر آنان: بقره، ۵۹؛ انفال، ۵۴؛ انعام، ۱۲۹، ۱۴۶؛ نوح، ۲۵؛

انسان، ۳۱؛ حشر، ۱۷؛ شورى، ۴۴، ۴۵، ۴۶؛ زخرف، ۳۹؛ اسرأ، ۹۹؛

ذاريات، ۵۹؛ يونس، ۱۳، ۵۲، ۵۴؛

هود، ۶۷، ۸۳، ۹۴، ۱۰۲؛ ابراهيم، ۱۳، ۲۲؛ نحل، ۸۵، ۱۱۳؛ كهف،

۲۹، ۵۰، ۵۹؛ حج، ۴۵، ۴۸؛ طه، ۱۱۱؛ انبيأ، ۱۰، ۱۴، ۲۹؛ مريم،

۷۲؛ فرقان، ۱۹، ۲۷؛ مؤمنون، ۲۷؛

طور، ۴۷؛ زخرف، ۶۵؛ شورى، ۴۲؛ عنكبوت، ۱۴؛ صافات، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۶۳؛ سبأ، ۳۱؛ روم، ۵۷؛ قصص، ۵۹؛ مؤمن، ۵۲؛ زمر، ۲۴، ۳۲، ۴۷، ۵۱؛ نمل، ۴۱، ۴۴، ۵۲؛ انعام، ۴۴، ۴۵، ۴۷، ۹۳؛ مائده، ۲۹.

- گفت و گو در آيات خدا، با عناد: انعام، ۶۸.

- گمراه كردن مردم:

- لعنت خدا بر آنان: هود، ۱۸.

- مهلت خواهى از خداوند: ابراهيم، ۴۴.

- نافرمانى خداوند: بقره، ۳۵.

- نترسيدن از آنان: اعراف، ۱۵۰.

- نداشتن شايستگى براى پيشوايى بر مردم : بقره، ۳۵.

- نسبت ناروا بر پيامبر: اسرأ، ۴۷.

- نهى از دوستى با آنان: ممتحنه، ۹.

- نهى از گرايش به آنان: هود، ۱۱۳.

- وا پس انداختن عذاب آنان: نحل ۶۱؛ حج، ۴۸.

- وعده‏هاى فريب به يكديگر: فاطر، ۴۰.

- ياور نداشتن: شورى، ۸؛ حج، ۷۱.

# ظنّ‏

- ظنّ بد: فتح، ۶، ۱۲؛ حجرات، ۱۲.

- ظنّ بد به خدا: احزاب، ۹، ۱۰.

بد گمانى‏

- ظن گرايى: نسأ، ۱۵۷؛ يونس، ۳۶، ۶۶؛ انعام، ۱۱۶، ۱۴۷؛ قصص، ۳۹.

ع‏

# عاقبت انديشى: حشر، ۱۸.

آينده نگرى.

- عاقبت نيك: انعام، ۱۳۶.

# عبث گرايى: نحل، ۹۲؛ شعرأ، ۱۲۸.

# عبرت‏

- از باران و زنده شدن زمين به آن: نحل، ۶۵.

- از باغها، چشمه سارها و كشتزارها و

خانه‏هاى نيكوى بر جاى مانده: دخان، ۲۵، ۲۶.

- از برخوردارى از نعمت: ذاريات، ۴۲.

- از برهان روشن: ذاريات، ۳۸.

- از بيرون آمدن شير خالص از شكم چار پايان: نحل، ۶۶.

- از پراكنده شدن ستمكاران: سبأ، ۱۹.

- از توانايى خدا، در نابودى كردن كافران: سبأ، ۹.

- از خلق زمين و آسمان و از هر چيز جفتى: ذاريات، ۴۷، ۴۸، ۴۹.

- از درخواست بازگشت مجرمان به دنيا: شعرأ، ۱۰۲.

- از رهايى ابراهيم از آتش: عنكبوت، ۲۴.

- از رهايى بنى اسرائيل از عذاب خوار كننده و فرعون: دخان، ۳۰، ۳۱.

- از رهايى موسى و همراهانش از دريا: شعرأ، ۷، ۶۳، ۶۴، ۶۵، ۶۶، ۶۷.

- از رهايى نوح و همراهانش از طوفان: شعرأ، ۱۱۹، ۱۲۰، ۱۲۱؛ مؤمنون، ۳۰.

- از روييدن گياهان گوناگون، كشتزار، زيتون، نخلها، تاكستانها و هر نوع ميوه: شعرأ، ۷، ۸؛ نحل، ۱۱، ۶۷.

- از زنبور عسل و عسل شفا بخش آن: نحل، ۶۹.

- از ستمكاران بر خويشتن: ابراهيم، ۴۵؛ توبه، ۷۰؛ اعراف، ۱۷۷.

- از سر انجام بيم يافتگان: صافات، ۷۳.

- از سر گذشت پيامبران: هود، ۱۲۰.

- از سر نوشت انكار كنندگان دليلهاى روشن: تغابن، ۵، ۶.

- از سرنوشت فساد كنندگان: حجر، ۷۵، ۷۷.

- از سرنوشت متجاوزان از حدّ خود: بقره، ۵، ۶۵، ۶۶.

- از سير در زمين و ديدن فرجام كار پيشينيان: فاطر، ۴۴؛ روم، ۹؛ نمل، ۵۲، ۶۹؛ مؤمن، ۲۱، ۸۲؛ حج، ۴۶؛ محمّد، ۱۰؛ نحل، ۳۶.

- از فراخى و تنگى روزى: روم، ۳۶.

- از كشيدن شب از روز: يس، ۳۷.

- از گرداندن شب و روز: نور، ۴۴.

- از ميوه‏هاى نخلها و تاكها: نحل، ۶۷.

- از ناتوانى خود در گذشته و توانمندى در حال: اعراف، ۸۶.

- از واگذارى نعمتهاى مردمى كه غرق در شادى بودند، به ديگران: دخان، ۲۷، ۲۸.

- از وحشت در دل كافران: حشر، ۲.

- از هلاكت تكذيب كنندگان، ستمكار، گناهكاران، مشركان، متجاوزان و...: شعرأ

۱۳۹، ۱۵۸، ۱۷۴، ۱۹۰؛ زخرف، ۸، ۲۵، ۵۶؛ ملك، ۱۷، ۱۸؛ نحل، ۳۶؛

انعام، ۶، ۱۱؛ اعراف، ۸۶، ۱۰۳، ۱۷۶، ۱۷۷؛ سجده، ۲۶؛ نمل،

۵۲؛ صافات، ۱۳۶، ۱۳۷، ۱۳۸؛ قمر، ۵۱؛ احقاف، ۲۷؛

فيل(تمام سوره)؛ محمّد، ۱۰؛ حاقه، ۱۱، ۱۲؛ نازعات، ۲۶؛ فجر، ۶-

۱۶؛ مرسلات، ۱۶، ۱۷، ۱۸؛ تغابن، ۵؛ طلاق، ۸، ۹؛ مؤمنون، ۳۰؛ طه، ۹۹، ۱۲۸؛ فرقان، ۳۸، ۳۹، ۴۰؛ يوسف، ۹، ۱۰، ۱۱۱؛ ابراهيم، ۴۵؛ عنكبوت، ۳۵.

- نشانه‏هاى عبرت: يس، ۳۳؛ عنكبوت، ۱۵.

# عجله‏

- براى ديدن آيات خداوندى: انبيأ، ۳۷.

- بر بدى: نمل، ۴۶.

- در داورى: ص، ۲۴.

- در شتافتن به سوى خدا، براى خشنودى‏

او: طه، ۸۴.

- نهى از آن، براى ديدن آيات خداوند: ۱۶.

- نهى رسول خدا از آن، در خواندن قرآن، پيش از به پايان رسيدن وحى: طه، ۱۱۴.

# عدالت‏

- با همسران: نسأ، ۱۲۹.

- به پرهيزگارى نزديك‏تر: مائده، ۸.

- در داد و ستد: شعرأ، ۱۸۲؛ هود، ۸۵.

- در داورى: ۲۶.

# عدل‏

- در داورى: نسأ، ۵۸.

- در صلح: حجرات، ۹.

- در گرفتار: انعام، ۵۲.

- در مقابله به مثل: نحل، ۱۲۶.

- فرمان به آن، از سوى خداوند: نمل، ۹۰.

- فرمان به آن، از سوى راست مردان:

نحل، ۷۶.

- تا برابرى دستور دهندگان به عدل و فايده نرسانان به جامعه: نحل، ۷۶.

# عذر آورى: توبه، ۶۵، ۶۶.

توجيه گرى.

# عزت:

- از آن خدا: مائده، ۵۴؛ فاطر،

۱۰؛ منافقون، ۸؛ نسأ، ۱۳۹؛ يونس، ۶۵.

- از آن پيامبر: منافقون، ۸.

- از آن مؤمنان: منافقون، ۸.

- جبهه حق: محمّد، ۳۵.

- در برابر كافران: آل عمران، ۱۴۷.

- دروغين: مريم، ۸۱.

- دوستى با كافران، به پندار عزت: نسأ، ۱۳۹.

# عزم:

- بر جدايى زن و شوهر از يكديگر، هنگام ناسازشى: بقره، ۲۷۷.

- بى ارادگى آدم: طه، ۱۵.

- توكل بر خدا، در هنگام اراده بر انجام‏

كار: آل عمران، ۱۵۹.

# عفت:

- بينوايان ناتوان از طلب قوت: بقره، ۲۷۳.

- پاداش عفت ورزان: احزاب، ۳۵.

- پيامبران: حجر، ۶۹؛ يوسف ۲۳.

- توانگران در مال يتيمان: نسأ، ۶.

- حجاب زمينه ساز عفت: احزاب، ۵۹.

- رستگارى عفت ورزان: معارج، ۲۹، مؤمنون، ۵.

- مريم الگوى زنان: تحريم، ۱۱؛

مريم، ۲۰؛ انبيأ، ۹۱.

حيا و عفت، پاكدامنى.

# عفو

- از قصاص: بقره، ۱۷۸.

- اهل كتاب: بقره، ۱۰۹؛ مائده، ۱۳.

- بايستگى آن براى توانگران: نور، ۲۲.

- پاداش آن: شورى، ۴۰.

- خداوند: نسأ، ۹۹، ۱۴۹؛ آل عمران، ۱۵۵؛بقره، ۵۲؛ يوسف، ۹۲.

- خطا مردمان: آل عمران،

۱۳۴؛ شورى، ۳۷، ۴۰، ۴۳.

- روى برگردانان از هدايت: اعراب، ۱۹۹.

- زنان و فرزندان گناهكار خويش: تغابن، ۱۴.

- سر كشان و كافران: حجر، ۸۵.

- فراريان از مقابله با دشمن: آل عمران ۱۵۵.

- كردار ناپسند: نسأ، ۱۴۹.

- نا باوران به روزهاى خدا: جاثيه، ۱۴.

- نا توانان از هجرت: نسأ، ۹۹.

- مسؤوليت عفو شدگان از قصاص: بقره، ۱۷۸.

- مهريه: بقره، ۲۳۷.

# علم بدون عمل: بقره، ۴۴؛ نسأ، ۴۴؛ اعراف، ۱۷۵؛ جمعه، ۵.

- علم و ايمان، ملاك ارزش: مجادله، ۱۱.

ارزشها، ملاكهاى ارزشى.

# علو(سركشى): قصص، ۴، ۸۳.

عتوّ، طغيان، تجاوز.

# عمل به وظيفه: نحل، ۸۲.

# عمل صالح: نسأ، ۵۷؛ فاطر، ۱۰.

- آثار آن: عصر، ۲؛ نحل، ۹۷؛ تغابن، ۹؛ عنكبوت، ۷، ۹.

- از تاريكى به روشنى درآمدن: طلاق، ۱۱.

- اصلاح كار شايسته كاران: محمد، ۲.

- پاداش آن: سجده، ۱۹ ؛ شورى،

۲۲؛ جاثيه، ۳۰؛ تين، ۶؛ واقعه، ۲۴؛

انشقاق، ۷، ۸، ۹، ۲۵؛ بروج، ۱۱؛

طلاق، ۱۱؛ فصلت، ۸؛ انبيأ، ۹۴؛ مؤمن، ۴۰؛ سبأ، ۴، ۳۷؛ روم، ۱۵، ۴۴، ۴۵؛ لقمان، ۸، ۹؛ فاطر، ۷؛ عنكبوت ۷، ۵۸؛ نسأ، ۵۷؛ محمد، ۱۲؛ هود، ۱۱؛ نحل، ۹۷؛ تغابن، ۹.

- بخشش رزق كرامند به شايسته كاران: حج، ۵۰.

- بخشش زندگى خوش و پاكيزه به آنان: نحل، ۹۷.

- براى خوشنودى خداوند: احقاف، ۱۵.

- به خشم آوردن كافران: توبه، ۱۲۰.

- در خواست توفيق بر انجام كار شايسته از خدا: نحل، ۱۹.

- در زمره صالحان در آمدن شايسته كاران: عنكبوت، ۹.

- زدايش گناه از آنان: محمد، ۲.

- شكيب ورزى آنان: هود، ۱۱.

- فروتنان شايسته كار: هود، ۲۳.

- محبوبيت همگانى: محمد، ۲.

- نه كفر ورز و نه فخر فروش: هود،۱۱.

# عمل بدون علم: روم، ۲۹.

# عناد در برابر آيات: مدثر، ۱۶.

طغيان، لجاجت.

# عنوانهاى مسؤوليت آور: احزاب، ۳۰، ۳۱، ۳۲.

# عهد: انفال، ۷۲؛ آل عمران، ۷۶؛ بقره، ۱۷۷؛ مائده، ۱؛ توبه، ۷۵؛ مؤمنون،

۸؛ معارج، ۳۲.

# عهد شكنى: نسأ، ۱۵۵؛ انفال، ۵۶؛

مائده، ۱۳؛ بقره، ۲۷، ۸۳، ۱۰۰؛

اعراف، ۱۳۵، ۱۰۲؛ آل عمران، ۷۷.

# عيبجويى: حجرات، ۱۱؛ توبه،

۵۸؛ همزه، ۱.

غ‏

# غبطه: كهف، ۴۰.

آرزوهاى شايسته.

# غرور

- آرزوها: حديد، ۱۴.

- به نا حق شادمانى كردن: مؤمن، ۷۵.

- به ناز خراميدن: مؤمن، ۷۵.

- به نيكيها و نعمتهاى خداوند: حديد، ۱۴؛ مريم، ۷۷؛ فجر، ۱۵؛ انفطار،۶.

- بى بهره بودن آنان از دوستى خدا، قصص، ۷۶.

- دلخوش به دانش خود: مؤمن، ۸۳.

- زندگى دنيا: انعام، ۷۰؛ قصص، ۵۸، ۷۶؛ حديد، ۲۰.

- كافران در گرداب آن: ملك، ۲۰.

- فرجام آن: قصص، ۸۱.

- هشدار به آن: فاطر، ۵؛ لقمان ۳۳.

# غضب:

- انحراف مردم: طه، ۸۶.

- بى جا: انبيأ، ۸۷.

- در راه خدا: طه، ۹۴.

- دورى كنندگان از گناهان بزرگ و زشتيها: شورى، ۳۷.

- سزاى غضب بى جا: انبيأ، ۸۷.

# غفلت

- از آيات خدا: يونس، ۷.

- از به سر آمدن امنيتها، شاديها، نعمتها: شعرأ ۱۴۵، ۱۴۶.

- از ديدار قيامت: سجده، ۱۴؛ جاثيه،۳۴ ؛ ق، ۲۲؛ روم، .۷

- از دعا: زمر، ۸.

- از عذاب خداوند: اعراف، ۹۸، ۱۳۶.

- از مهر نهادن خدا، بر دل، گوش و چشم: نحل، ۱۰۸.

- از نيكيها و نعمتها: يونس، ۱۲؛ نحل، ۵۳، ۵۴، عنكبوت، ۶۵، فصلت، ۵۰، ۵۱، اسرأ، ۶۷، ۸۳.

- از وعده راستين :انبيأ، ۹۷.

- از ياد خدا: فرقان، ۱۸، طه، ۱۲۴.

- از يگانه بودن خداوند: زمر، ۸؛ عنكبوت، ۶۵.

- بر خورداران: فرقان، ۱۸.

- بيم داده نشدگان: يس، ۶.

- پشتيمانى از آن: انبيأ ۹۷.

- پيش‏گيرى از آن: اعراف، ۱۷۲.

- تا به پايان آمدن كار: مريم، ۳۹.

- تا نزديكى روز حساب: انبيأ، ۱.

- راه زدودن آن: اعراف، ۲۰۵.

- نازندگان به بسيارى مال و فرزند:

نازندگان به بسيارى مال و فرزند: تكاثر، ۱.

# غفلت ورزان

- آفريده شدگان براى جهنم: اعراف، ۱۷۹.

- بر خورد خدا با آنان: سجده، ۱۴؛ جاثيه، ۳۴.

- بى بهرگان از ويژگيهاى انسانى: اعراف، ۱۹۷.

- ترساندن آنان: مريم، ۳۹.

- جزاى آنان: يس، ۷، ۸، ۹.

- خشنود به زندگى دنيا و آرامش يافته بدان: يونس، ۷.

- غافل ساختن خدا، آنان را از ياد خود: كهف، ۲۸.

- فرجام آنان: زمر، ۸؛ سجده، ۱۴.

- مرگ بر آنان: ذاريات، ۱۱.

- مهلت آنان: حجر، ۳.

- نا اميد از ديدار خدا: يونس، ۷.

# غلوّ:

- پرهيز از آن در دين: نسأ، ۱۷۱.

- پرهيز از آن درباره بندگان خدا: مائده، ۷۴.

# غيرت دينى: طه، ۹۴.

احساس مسؤوليت، بى تفاوتى، ايمان به هدف (ادب تبليغ)

# غيبت: حجرات، ۱۲؛ همزه، ۱.

ف‏

# فتنه:

- بزرگ‏تر از قتل: بقره، ۲۱۷.

- در بر گيرنده ستمكاران و

غير ستمكاران: انفال، ۲۵.

- شيطان: اسرأ، ۵۳.

- منافقان: توبه، ۴۷، ۴۸.

# فحشأ:

- اجتناب از آن: شورى، ۳۷؛ نجم، ۳۲.

- ارتكاب آن، با آگاهى: نمل، ۵۴.

- بازدارنده آن: عنكبوت، ۴۵.

- حرمت آن: اعراف، ۳۳.

- سزاى پراكندن آن: نور، ۱۹.

- شهوت رانى با مردان: اعراف، ۸۰.

- دليلهاى واهى براى انجام آن: اعراف، ۲۸.

- عذاب دو برابر براى الگوها: احزاب، ۳۰.

- فرمان شيطان به آن: نور، ۲۱.

- نهى از آن: نحل، ۹۰.

- نهى از نزديكى به آن: انعام، ۱۵۱.

# فخر

- به نعمتهاى خداوند: هود، ۱۰.

- بر زندگى ناپايدار: حديد، ۲۰.

- بى بهره بردن فخر فروشان از دوستى خدا:

حديد، ۲۳، لقمان، ۱۸.

- نهى از آن در برخورد با مردم: لقمان، ۱۸.

# فريبكارى‏

- با سخنان واهى: اعراف، ۲۰ ؛ طه، ۱۲۰.

- شيطان وسوسه گر: اعراف، ۲۰ ؛ طه، ۱۲۰.

- در لباس نيكخواهى: اعراف، ۲۱.

- فرجام آن: اعراف، ۲۲، ۲۷.

هشدار به فرزندان آدم از فريب شيطان: اعراف، ۲۷.

حيله، خدعه، مكر.

# فرد گرايى: آل عمران، ۱۴۴.

# فرصت‏طلبى: فتح، ۱۲.

# فرار از وظيفه: توبه، ۴۵، ۵۷؛ فتح، ۱۱، ۱۲.

# فساد انگيزى‏

- باز داشتن مردم از راه خدا: نحل، ۸۸.

برترى جويى: قصص، ۴.

- پيمان شكنى: رعد، ۲۵.

- ترساندن مؤمنان: اعراف، ۸۶.

- جنگ افروزى: مائده، ۶۴.

- خوار كردن عزيزان و مردمان: نمل، ۳۴؛ قصص، ۴.

- خيانت در پيمانه: اعراف، ۸۵.

- در جامعه: نمل، ۳۴، ۴۸؛ فجر، ۱۱، ۱۲.

- در دريا و خشكى: روم، ۴۱.

- عامل آن: روم، ۴۱.

- عدم دوستى خدا با فساد انگيزان: مائده، ۶۴؛ قصص، ۷۷.

- فرقه فرقه ساختن مردم: قصص، ۴.

- كم فروشى: اعراف، ۸۵؛ هود، ۸۵، شعرأ، ۱۸۳

# فضيحت: حجر، ۶۸، ۶۹.

# فلاح:

# فوز:

ق‏

# قابليت:

# قاطعيت‏

# قدر دانى: انسان، ۲۲.

# قرض الحسنه: حديد، ۱۱، ۱۸؛ مزمل،

۲۰؛ بقره، ۲۴۵، ۲۸۲؛ مائده،

۱۲؛ تغابن، ۱۷.

# قسط

- امر خدا به آن: اعراف، ۲۹.

- حكم به آن: مائده، ۴۲.

- در برخورد با دشمنان: ممتحنه، ۸.

- در رفتار با زنان: نسأ، ۳.

- در رفتار با يتيمان: نسأ، ۱۲۷.

- در كار يتيمان: نسأ، ۳.

- در وزن: رحمان، ۷، ۹.

- در فرمانروايى به آن: نسأ، ۱۳۵.

# قسم‏

- آداب آن: بقره، ۲۲۴.

- از روى نادانى: نحل، ۳۸.

- باز دارنده از كار شايسته، تقوا،

اصلاح: بقره، ۲۲۴.

- بحق انبيأ، ۵۷.

- براى در گذشتن از خطا: توبه، ۹۵.

- براى به دست آوردن خشنودى مردم.

توبه، ۶۲، ۹۶.

- براى فرمانبردن: نور،۵۳.

- براى نياميزيدن با زنان خويش: بقره،

۲۲۶.

- به هدايت پذيرى: فاطر، ۴۲.

- به دروغ: توبه، ۵۶، ۷۴، ۱۰۷؛

مجادله، ۱۴، ۱۸.

- بى نيازى خدا از آن: نور، ۵۳.

- سپر ساختن از آن: مجادله، ۱۶.

- سود نداشتن: مجادله، ۱۸.

- گرفتار آمدن در عذاب: نحل،

۹۴؛ مجادله، ۱۶.

- لغزاننده قدمها: نحل، ۹۴.

- لغو: بقره، ۲۲۵.

- نهى از آن: نور، ۵۳.

- نهى از پيروى سوگند خوران فرومايه:

قلم، ۱۰.

# قطع رحم: بقره، ۲۷؛ محمّد، ۲۲؛

رعد، ۲۵.

صله رحم.

# قلب:

- آرامش آن با ياد خدا: رعد، ۲۸.

- آرامش آن، به قرآن: حج، ۵۴.

- آگاهى خدا از آن: شورى، ۲۴.

- از حق بازگشته: تحريم، ۴.

- استوار: قصص، ۱۰، كهف، ۱۴.

- اطمينان به ايمان خود: نحل، ۱۰۶.

امتحان داده: حجرات، ۳.

آزمايش، امتحان.

- انكار كننده: نحل، ۲۲.

- باز خواست آن: بقره، ۲۲۵.

- بركندن كينه از آن: اعراف، ۴۳.

- بى تفقه: اعراف، ۱۷۹.

- بيمار: بقره، ۱۰؛ مائده، ۵۲؛ انفال، ۴۹؛ احزاب، ۱۲، ۳۲، ۶۰؛ توبه، ۱۲۵؛ نور، ۵۰؛ محمد، ۲۰، ۲۹؛

مدثر، ۳۱؛ حج، ۵۳.

- پرهيزگار: حج، ۳۲.

- تجاوز گر: يونس، ۷۴.

- ترسان از بازگشت به سوى خدا:

مؤمنون، ۶۰.

- ترسان از نام خدا: انفال، ۲؛ حديد، ۱۶؛ حج، ۳۵.

خشوع و خضوع‏

- تقويت آن با حكايت اخبار پيامبران: هود، ۱۲۰.

- توبه كار: ق، ۳۳.

- حق گريز: آل عمران، ۶، ۷؛ توبه، ۱۱۷؛ صف، ۵.

- خدا آرامش دهنده آن: آل عمران، ۱۲۶؛ فتح، ۴، ۱۸، ۲۶.

- خود بزرگ بين: مؤمن، ۲۸، ۳۵.

خوگرفته به لهو: انبيأ، ۳.

- در پرده: انعام، ۲۵؛ فصلت، ۵؛

اسرأ، ۴۶؛ كهف، ۵۷.

- در پرده غفلت: مؤمنون، ۶۳؛ بقره، ۸۸، كهف، ۲۸.

- در خواست آرامش براى آن: مائده، ۱۱۳.

- در شك: توبه، ۴۵.

شك و ترديد.

راه ندادن كينه در آن: حشر، ۱۰.

- رأفت و رحمت در آن: حديد، ۲۷.

- رسته از ترديد: صافات، ۸۴.

- زنگار گرفته: مطففين، ۱۴.

- سخت: حديد، ۱۶؛ مائده، ۱۲؛ بقره، ۷۴؛ انعام، ۴۳؛ آل عمران، ۱۵۹؛ زمر، ۲۲؛ يونس: ۸۸؛حج، ۵۳.

- صاحب انديشه: حج، ۴۶.

- طرد از سوى خدا: بقره، ۸۸.

- قفل شده: محمّد، ۲۴.

- كور: حج، ۴۶.

- گشودن در آن به سوى اسلام: زمر، ۲۲.

- گشودن در آن به سوى كفر: نحل، ۱۰۶.

- مضطرب: نازعات، ۸.

- مهر نهادن بر آن: نسأ، ۱۵۵؛ يونس، ۷۴؛ انعام، ۴۶؛ شورى، ۲۴، جاثيه، ۲۳؛ بقره، ۷؛ اعراف، ۱۰۰؛ ۱۰۱؛

مؤمن، ۳۵؛ روم، ۵۹؛ توبه، ۸۷، ۹۳؛ نمل، ۱۰۹؛ منافقون، ۳؛ محمد، ۱۶.

- ناآگاهى آن: توبه، ۱۲۷.

- نرم: آل عمران، ۱۵۹.

- نفاق آن: توبه، ۷۷.

- واژگونى آن: انعام، ۱۱۰.

- وحشت افكندن خدا در آن: حشر، ۲؛ احزاب، ۲۶.

ترس.

- هدايت يافته: تغابن، ۱۱.

# قول

- بدون علم: كهف، ۲۲؛ يونس، ۳۹، ۶۸؛ شعرأ، ۲۲۶؛ اعراف، ۳۳؛ بقره، ۸۰، ۱۶۹؛ زخرف، ۲۰؛ نور، ۱۵.

- بدون عمل: حج، ۱۱؛ صفّ، ۲، ۳.

علم بدون عمل.

- دروغ: مجادله، ۲.

- نا پسند: مجادله، ۲.

- نرم: طه، ۴۴.

نرم خويى(آداب سخن گفتن)

# قياس بى جا: اعراف، ۱۲.

ك‏

# كار شكنى: توبه، ۸۱؛ زخرف، ۳۷.

# كبر: مؤمن، ۵۶.

استكبار، تكذيب، غرور.

# كتمان حقيقت: بقره، ۴۲، ۸۹، ۱۴۰، ۱۴۶، ۱۵۹، ۱۷۴، ۲۲۸؛ آل عمران، ۷۱، ۱۷۸؛ نسأ، ۳۷؛ مائده، ۱۰۶.

شهادت، حق ناپذيرى، كتمان.

# كذب: بقره، ۱۰.

# كرامت:

- بخشيدن آن به فرزندان آدم: اسرأ، ۷۰.

- پاداش ايمان به خدا: يس، ۲۷.

- در برابر سخنان لغو: قصص، ۵۵.

- در برابر كردارهاى ناروا: قصص، ۵۵.

- در برابر ناپسندى‏ها: فرقان، ۷۲.

# كظم غيظ: آل عمران، ۱۳۴؛ يوسف، ۸۴.

# كفران نعمت: بقره، ۲۴۳؛ فرقان، ۵۰؛ حج، ۳۸، ۶۶؛ هود، ۹؛ ابراهيم، ۷، ۲۸، ۳۶؛ نحل، ۵۵، ۷۱، ۷۲، ۸۳، ۱۱۲؛ اسرأ، ۲۷، ۶۷، ۶۸، ۶۹؛ مؤمن، ۶۱؛ فاطر، ۳۶؛ سبأ، ۱۳، ۱۷؛ سجده، ۹؛ نمل، ۴۰، ۷۳؛ لقمان، ۱۲، ۳۲؛ روم، ۳۴، ۳۶، ۵۱؛ زمر، ۳، ۷؛ ق، ۲۴؛

شورى، ۴۸؛ زخرف، ۱۵؛ رحمان، ۱۳؛ واقعه، ۷۰؛ عبس، ۱۷؛ عاديات، ۶.

# كم ظرفيتى: اسرأ، ۶۷؛ حج، ۱۱، ۱۵؛ روم، ۵۱؛ شورى، ۴۸؛ فصلت، ۴۹.

قابليت، ظرفيت.

# كم فروشى: اسرأ ۲۵؛ هود، ۸۴؛

شعرأ، ۱۸۳؛ رحمان، ۹؛ مطففين، ۱، ۲، ۳.

# كناره‏گيرى پسنديده: كهف، ۱۶؛ مريم، ۴۸، ۴۹.

# كوران و كران: كهف، ۱۰۱؛ فرقان، ۴۴؛ نحل، ۸۰، ۸۱.

# كور دلى: انبيأ، ۴۵؛ يونس، ۴۲، ۴۳؛

هود، ۲۰، ۲۴؛ اسرأ، ۴۶، ۷۲؛

زخرف، ۴۰؛ روم، ۵۲؛ احقاف، ۲۶؛

فصلت، ۴۴؛ لقمان، ۷؛ فاطر، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲؛ حج، ۴۶؛ نمل، ۶۶؛ يس، ۹، ۱۰؛ محمّد، ۲۳.

قلب كور.

# كيد:

- رحمانى: يوسف، ۷۰، ۷۶.

- زنان: يوسف، ۲۸.

- شيطانى: يوسف، ۵، ۱۱، ۱۲.

- كافران: طور، ۴۲؛ سوره فيل.

- گرفتارى كافران در آن: طور، ۴۲؛ سوره فيل.

كيد، مكر.

# كينه‏

- بر كندن كينه از دل مؤمنان شايسته كار:

حجر، ۴۷؛ اعراف، ۴۳.

- پندار كينه ورزان: محمد، ۲۹.

- خدا آشكار كننده كينه‏هاى نهفته:

محمّد ۲۹، ۳۷.

- در دلهاى مريض: محمد، ۲۹.

- در دلهاى مريض: محمد، ۲۹.

- دعا براى بيرون راندن آن از دل: حشر، ۱۰.

گ‏

# گناه:

- كوچك شمردن آن: نور، ۱۵.

# گناهكار:

- شيوه برخورد با آنان: ۵۴.

# گوش فرا دادن: توبه، ۶۱.

اخلاق رهبرى، تواضع.

ل‏

# لجاجت

- انكار آيات روشنگر: حج، ۷۲.

- ايمان نياوردن: حجر، ۱۳؛ انعام‏

۱۱۱؛هود، ۵۳؛ شعرأ، ۱۸۷.

- با بهره ورى از نعمتهاى

خداوند: ملك، ۲۱.

- با پيامبران :نسأ، ۱۱۵.

- با ديدن تمامى معجزات: انعام، ۲۵، ۱۱۱.

- با لمس نامه آسمانى: انعام، ۷.

- پايدارى بر آيين باطل خود: ص، ۶.

- پس از آشكار شدن راه هدايت: نسأ، ۱۱۵.

- پس از آوردن نشانه‏هاى آشكار:

اعراف، ۱۳۳.

- تضرع نكردن در برابر خداوند:

مؤمنون، ۷۶.

- جادو انگاشتن آيات و نشانه‏هاى روشن خدا: حجر، ۱۴، ۱۵؛ انعام،۷.

- در خواستن عذاب براى خود: انفال، ۳۲؛ شعرأ، ۱۹۸؛

عنكبوت، ۲۰۹.

- در خواست معجزات واهى: انعام، ۱۱۱.

- در رهايى از عذاب: مؤمنون، ۷۵.

- در گرفتارى به عذاب: مؤمنون، ۷۶.

- روى بر گرداندن از آيات خدا: انعام، ۴.

- كيفر آن: نسأ ۱۱۵؛ انعام، ۷.

- نپذيرفتن دليلهاى روشن: هود، ۵۳.

انكار، جحد، عناد.

# لعب:

- بازيچه پنداشتن دين: اعراف، ۵۱.

- باطل: طور، ۱۲.

- سر گرمى به آن و غافل از اندرز

پروردگار: انبيأ، ۲.

- زندگى دنيا: حديد، ۲۰ ؛ محمد، ۳۶.

- واگذاردن كافران در آن، تا روز موعود:

معارج، ۴۲.

# لغو

- اعراض از آن: مؤمنون، ۳اً قصص، ۵۵؛ فرقان ۷۲.

- نشنيدنآن در بهشت: نبأ، ۳۵.

- واگذاردن كافران در آن، تا روز موعود:

معارج، ۴۲.

- اعراض از آن: مؤمنون، ۳؛ قصص، ۵۵؛ فرقان، ۷۲.

- نشنيدن آن در بهشت: نبأ، ۳۵.

سبّ، و فحش‏

# لهو

- ترجيح دادن آن بر نماز: جمعه، ۱۱.

- خريدارى آن براى گمراه كردن مردم:

لقمان، ۶.

- خو گرفتن دلها به آن انبيأ، ۳.

- زندگى دنيا: انعام، ۳۲؛ محمد، ۳۶.

- لهو پنداشتن دين: اعراف، ۵۱.

م‏

# مال

- اميد بستن به كردارهاى نيك، نيكوتر از آن: كهف، ۴۶.

- اندوختن آن: همزه، ۲.

- بخشش آن به خويشاوندان، يتيمان‏

و...: بقره، ۱۷۷.

- بخشش آن آن در راه آزادى انسانها: نور، ۳۳.

- پندار زيست جاودانه با آن: همزه، ۳.

- دوست داشتن آن: عاديات ۸؛ فجر، ۲۰.

- زينت زندگى دنيا: كهف، ۴۶.

- سود نداشتن آن در قيامت:

شعرأ، ۸۸.

- شادمانه شمارش كردن آن: همزه، ۲.

- كردارهاى نيك بهتر از آن: كهف، ۴۶.

- كردارهاى نيك، ماندگارتر از آن: كهف، ۴۶.

- نازش به آن: تكاثر، ۱؛ كهف، ۳۴.

تكاثر

- نطلبيدن آن در برابر تبليغ دين: هود، ۲۹.

- نهى از پيروى افراد، به خاطر داشتن مال: قلم، ۱۴.

- نهى از نزديك شدن به مال يتيم: انعام، ۱۵۲.

# مترفين:

- اقتدا به آيين پدران خود: زخرف، ۲۳.

- ايمان نياوردن، به رسولان الهى: سبأ، ۳۴.

- تبهكارى در جمعه: اسرأ، ۱۶.

- كيفر آنان: واقعه، ۴۱، ۴۲، ۴۳،

۴۴، ۴۵؛ مؤمنون، ۶۴.

اتراف. رفاه زدگى.

- اقتدا به آيين پدران خود: زخرف، ۲۳.

- ايمان نياوردن، به رسولان الهى: سبأ، ۳۴.

- تبهكارى در جامعه: اسرأ، ۱۶.

- كيفر آنان: واقعه، ۴۱، ۴۲، ۴۳،

۴۴، ۴۵؛ مؤمنون، ۶۴.

# مجادله:

- القاى آن سوى شياطين: انعام، ۱۲۱.

- با پيامبران: انعام، ۲۵؛ اعراف، ۷۱،

نجم، ۱۲.

- با خدا: لقمان، ۲۰.

- پس از آشكار شدن حقيقت: انفال،۶.

- در آيات خدا: مؤمن، ۳۵.

- مجادله گرى انسان: كهف، ۵۴.

- مجادله گرى دوستان شياطين: انعام، ۱۲۱.

- ناپسندى آن در نزد خدا: مؤمن ۳۵.

- نهى از پيروى مجادله گران: انعام، ۱۲۱.

- نيكو نحل، ۱۲۵.

# مجالس گناه: فرقان، ۷۲، مدثر، ۴۵.

# محاجّه‏

- به غير علم: آل عمران، ۶۶.

- بى اعتنايى به محاجّه گران: آل عمران، ۲۰.

- پرهيز از آن در تبليغ دين: شورى، ۱۶، آل عمران، ۲۰۰.

- چگونگى برخورد با محاجّه گران:

آل عمران، ۶۱.

- در باره خدا: بقره، ۱۳۹؛ انعام، ۸۰.

- روا: آل عمران، ۶۶.

- محاجّه گران بى انديشه: آل عمران، ۶۵.

آداب سخن گفتن.

# محبت‏

- براى از بين بردن دشمنيها: فصلت، ۳۴.

- براى پاكيزه ساختن افراد: مريم، ۱۳.

- خدا، ايجاد كننده آن بين انسانها: روم، ۲۱.

- خدا، ايجاد كننده آن بين همسران:روم، ۲۱.

الفت و مهربانى.

# محبوبيّت: مريم، ۹۶.

آثار عمل صالح.

# مداهنه: واقعه، ۸۱.

بى تفاوتى، سازشكارى.

# مرأ: كهف، ۲۲.

مجادله.

# مراقبت: حشر، ۱۸

# مزد نطلبيدن: كهف، ۷۷.

ادب تبليغ.

# مسؤوليت پذيرى: يوسف، ۵۵.

# مزد نطلبيدن: كهف، ۷۷.

ادب تبليغ‏

# مشورت:

- در بازگيرى فرزندان از شير: بقره، ۲۳۳.

- در كارها: آل عمران، ۱۵۹؛ شورى، ۳۸.

# مقابله به مثل: انفال، ۵۸.

ظلم‏

# مكر

- آراستگى آن در نظر كافران: رعد، ۳۳.

- آگاهى خدا از مكر ستمكاران: ابراهيم، ۴۶؛ رعد، ۴۲.

- از بين رفتن آن: فاطر، ۱۰.

- بى اثربودن آن: رعد، ۴۲.

- تبهكارى از روى مكر: فاطر، ۱۰.

- خدا بهترين مكر كنندگان: آل عمران ۵۴.

- در آيات خدا: يونس، ۲۱.

- دلتنگ نشدن از آن: نحل، .۱۲۷

- سريع‏تر بودن مكر خدا، يونس، .۲۱

- غفلت از مكر خدا: نمل، .۵۱

- فرجام آن، نمل، .۵۱

- كيفر آن: انعام، ۱۲۴؛ فاطر، ۱۰؛

نحل، ۲۶، .۴۵

- مكر با خود: انعام، .۱۲۳

- مكر خدا در برابر مكر كافران: آل عمران، ۵۴؛ نمل، ۵۰.

- مكر مجرمان: انعام، ۱۲۳، ۱۲۴.

- مكرهاى بزرگ و بنياد بر افكن: ابراهيم، ۴۶؛ نوح، ۲۲.

- نوشته شدن آن، از سوى رسولان خدا: يونس، ۲۱.

فريبكارى، كيد.

# ملاكهاى ارزشى: غافر، ۵۸؛ تحريم، ۵؛ جاثيه، ۲۱.

ارزشها

# ملالت: انبيأ، ۱۹، ۲۰.

# ملامت:

- ملامتگرى كافران سر كش: مائده، ۵۴.

- نهراسيدن از ملامت ملامتگران: مائده، ۵۴.

#منت‏

- انفاق بدون منت: بقره، ۲۶۲.

- به خاطر اسلام آوردن: حجرات، ۱۷.

- منت گذاردن خدا، به خاطر نمودن راه ايمان: حجرات، ۱۷.

# موعظه:

- براى پرهيزگاران: مائده، ۴۶.

- براى داشتن عذر: اعراف، ۱۶۵.

- براى هلاك شوندگان: اعراف، ۱۶۵.

- به پرهيز از شرك: لقمان، ۱۳.

- به رفتار نيك با زنان طلاق داده شده: طلاق، ۲.

- به قيام براى خدا: سبأ، ۴۶.

- خواندن مردم به راه خدا، با موعظه نيكو: نحل، ۱۲۵.

- فراموشى آن: اعراف، ۱۶۴.

- مؤثر: نسأ، ۶۳.

- موعظه خدا: نور، ۱۷؛ نسأ، ۵۸، نحل، ۹۰.

نزول موعظه براى مؤمنان: هود، ۱۲۰.

# مهربانى: توبه ۱۲۸.

# مهمان نوازى: ذاريات، ۱۲۱.

آداب مهمانى.

ن‏

# نام گذارى: مريم، ۷.

# نجوا: نسأ، ۱۱۴؛ انعام، ۱۱۲؛ انبيأ، ۳؛ اسرأ، ۴۷؛ مجادله، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۳.

- آگاهى خدا از آن: اسرأ، ۴۷؛ مجادله، ۷.

- بى فايده: نسأ، ۱۱۴.

- جو از آن در باب نيكى و پرهيزگارى: مجادله، ۹.

- ستمگران عليه پيامبر: انبيأ، ۳.

- كار شيطان: مجادله، ۱۰.

- نهى از آن در باب گناه: مجادله، ۸، ۹.

# نذير: نجم، ۵۶.

انذار و تبشير.

# نعمتها: رحمان‏

ياد آورى نعمتها.

# نفاق و نفاق ورزان‏

- آزار رسانى: توبه ۶۱.

- اتحاد دروغين: حشر، ۱۳.

- اجسام بى روح: منافقون، ۴.

- ادعاى اصلاح در زمين: بقره، ۱۱؛ نسأ، ۶۳.

- استكبار: منافقون، ۵.

- استهزأ از سوى خدا: بقره، ۱۵.

- استهزاى حق: نسأ، ۱۴.

استهزاى مؤمنان: بقره ۱۴.

- اعراض از راه خدا: منافقون، ۲، ۵.

- اعلان همراهى با شيطانها: بقره، ۱۴.

- افزودن بر بيمارى دلهاى آنان: بقره، ۱۰.

- امر به منكر و نهى از معروف: توبه، ۶۷.

- انفاق از روى كراهت: توبه، ۱۰۲.

- با رهبرى: نسأ ۸۱، ۶۱.

عناد با رهبرى.

- باز گرفتن روشنايى از آنان: بقره، ۱۷.

- بخل ورزى: احزاب ۱۹؛ توبه، ۶۷، ۷۶.

بخل‏

- بدخواهى: توبه، ۵۰.

- بد دلى: بقره، ۲۰۴.

- بر خورد با آنان: توبه، ۷۳، ۸۴، ۹۴، ۱۱۸؛ نسأ، ۹، ۸۹.

- بهانه‏گيرى: توبه، ۴۹؛ احزاب، ۱۲.

- بى اثر بودن استغفار براى آنان:

منافقون، ۶.

- بى اعتنايى به مراسم آنان: توبه، ۸۴.

- بيخردى آنان: بقره، ۱۳.

- بيخرد انگاشتن مؤمنان: بقره، ۱۳.

- بيمار دلى: بقره، ۱۰؛ مائده، ۵۲.

- پشيمانى از آنچه در دل نهادن داشته‏اند: مائده، ۵۲.

- پر توقعى: احزاب، ۱۹.

- پليدى: توبه، ۹۵، ۱۲۵.

- پنداشتن هر آوازى را به زيان خود: منافقون، ۴.

- پيمان شكنى: توبه، ۷۵، ۷۶، ۷۷؛ احزاب، ۱۵.

- تبهكارى: بقره، ۱۲.

- تبليغات بد: منافقون، ۸.

- ترس، توبه، ۵۷، ۸۶؛ احزاب، ۱۹؛ حشر، ۱۳.

- تفرقه انگيزى: توبه، ۱۰۷.

اختلاف و تفرقه.

- تقلب: توبه، ۴۸.

تن پرورى: توبه، ۴۲.

كسالت.

- توبه آنان: نسأ، ۱۴۶.

- توطئه گرى: منافقون ، ۷،۸.

- توجيه گرى: نسأ، ۷۲، ۷۳؛ توبه، ۶۵.

- تهمت: انفال، ۴۹.

- چرب زبانى: بقره، ۲۰۳؛ منافقون، ۴.

- حرص: احزاب، ۱۹.

- حق گريزى: منافقون، ۵.

- خدعه گرى: بقره، ۹؛ نسأ، ۱۴۲.

- خريدارى گمراهى به هدايت: بقره، ۱۰۶.

- خلوت كردن با شيطانهاى خود: بقره، ۱۴.

- خود برتر بينى: منافقون، ۸.

استكبار

- خود پسندى: توبه، ۵۸.

- خود خواهى در گناهكارى: بقره، ۲۰۴.

- خود زيانى: توبه، ۶۹.

- خود فريبى: حديد، ۱۳.

- خوش سخن: منافقون، ۴.

- خوش ظاهر: منافقون، ۴.

- خيانت كارى: احزاب، ۱۴؛ حشر، ۱۲.

- در ايمان: بقره، ۸؛ مائده، ۴۳.

- در جنگ: ۱۶۷، ۱۶۸.

- دو دلى: نسأ، ۱۴۳؛ توبه، ۴۵، ۱۱۰.

شك و ترديد.

- دروغگويى: توبه، ۹۰؛ حشر، ۱۱؛

منافقون، ۱.

- دشمنى با حق: منافقون، ۴.

حق گريزى.

- دنيا پرستى: احزاب، ۱۶.

- دوستى با كفار: نسأ، ۱۳۹؛ حشر، ۱۱.

- روحيه استكبارى: بقره، ۲۰۴.

- روى گردانى از حكم حق: مائده، ۴۳.

- ريا كارى: نسأ، ۱۴۲.

- سپر ساختن از سوگندها: منافقون، ۴.

سر گردانى در طغيان خويش: بقره، ۱۵.

- سستى در عمل: احزاب، ۱۸.

- سمپاشى در افكار: احزاب، ۱۲.

- سنگ اندازى: احزاب، ۱۸.

كار شكنى.

- سؤ استفاده از مقدسات: توبه، ۱۰۷.

- شادمانى دروغين: توبه، ۸۱.

- شايعه پراكنى: احزاب، ۱۲.

- شك: حديد، ۱۳.

- شگفت انگيزى سخنان آنان: بقره، ۲۰۴.

- ظاهر سازى: منافقون، ۴.

فريبكارى.

- ظلم: نور، ۵۰.

- عناد با رهبرى: توبه ۶۳؛ منافقون، ۷.

عناد و لجاجت.

- عدم اطمينان به خود: منافقون، ۴.

- عيبجويى: توبه، ۵۸، ۷۹.

غرور: حديد، ۱۳.

- فتنه انگيزى: توبه، ۴۷، ۴۸، ۴۹.

- فرار از وظيفه: توبه، ۴۵، ۸۶؛ احزاب، ۱۳، ۱۶.

- فرصت‏طلبى: نسأ، ۱۴۱؛ احزاب، ۱۹؛ حديد، ۱۳.

- فريب خود: بقره، ۹.

- فريبكارى: حشر، ۱۶.

- فريب مؤمنان: بقره، ۹.

- فساد در زمين: بقره، ۲۰۴.

- فسق: توبه، ۸، ۹۶.

- قسم دروغ: نسأ، ۶۲؛ توبه‏۴۲، ۵۶، ۶۲، ۷۴، ۹۵، ۹۶، ۱۰۷؛ منافقون، ۲.

قسم بى جا.

- قلبهاى پراكنده: حشر، ۱۴.

- قلب نا آگاه: توبه، ۱۲۷.

- قلب مريض: بقره، ۱۰؛ احزاب، ۱۳؛ توبه، ۱۲۵.

- قلب مهر شده: منافقون، .۳ قلب

كار شكنى: منافقون، ۲، .۵ قلب‏

- كار شكنى: منافقون، ۲، ۵.

صدّ از راه خدا، سنگ اندازى.

- كرند و لال و كور: بقره، ۱۸.

- كسالت در عبارت: نسأ، ۱۴۳؛ توبه، ۵۴، ۵۷.

- كفر به آيات حق: نسأ، ۱۳۹.

- كيفر آنان: بقره، ۱۰؛ نسأ، ۱۳۸، ۱۴۵؛ احزاب ۲۴، ۷۳؛ حديد، ۲۳؛ تحريم، ۹؛ فتح، ۶.

كينه توزترين دشمنان: بقره، ۲۰۴.

- گواه گرفتن مردم بر درستى اعتماد خود: بقره، ۲۰۴.

- گوش نهادن به دروغ: مائده، ۴۲.

- نا آمرزيدگى آنان: منافقون، ۶.

- نابود كنندگان كشتزارها و دامها: بقره، ۲۰۴.

- نابينا رها شدگان در تاريكى؛ بقره، ۱۷.

- نجوى: توبه، ۷۸.

نجوى‏

- نشانه‏هاى آن: احزاب، ۱۲.

- نفرين شدگان: منافقون، ۴.

- نفهمى: منافقون، ۳، ۷، ۸.

- واگذارى آنان: بقره، ۱۵.

- هدايت ناپذيرى: نسأ، ۸۸.

- هم سويى با دشمنان اسلام:

آل عمران، ۱۱۹.

هم صحبتى با يهود و نصارا: مائده، ۵۲.

# نفرين:

- بر ايمان نياورندگان: مؤمنون، ۴۴.

- بر بيمار دلان: محمد، ۲۳.

- بر تهمت زنندگان: نور، ۲۳.

- بر خود: انفال، ۳۲.

- بر ستمكاران، مؤمنون، ۴؛ هود، ۹۵.

- بر كافران: هود، ۶۰.

# نفع رسانى: رعد، ۱۷.

# نسيان: حشر، ۲۱.

# نصيحت: هود، ۳۴.

خير خواهى.

# نظافت: اعراف، ۳۱، ۳۲، حج، ۲۹.چ‏

# نفس

- آراسته گر كارها: يوسف، ۱۸، ۸۳؛ طه، ۹۶.

- آرامش يافته: فجر، ۲۸.

قلب

- فرماندهنده به بديها: يوسف، ۵۳.

# نوع دوستى: توبه، ۱۲۸.

# نهى از منكر: هود، ۱۱۶؛ نحل، ۹۰.

# نيكو كارى: نمل، ۸۹؛ حج، ۷۷.

- نيكى به ديگران: احزاب، ۶.

- نيكى به خويشان: نحل، ۹۰.

و

# والدين‏

- احسان به آنان: عنكبوت، ۸؛ احقاف، ۱۵، ۱۷.

- با اكرام سخن گفتن با آنان: اسرأ، ۲۳.

- به درشتى خطاب نكردن آنان: اسرأ، ۲۳.

- تشكر از آنان: لقمان، ۱۴.

تواضع در برابر آنان: اسرأ، ۲۴.

- دعا براى آنان: اسرأ، ۲۴.

- رفتار نيكو با آنان: لقمان، ۱۵.

- محدوده پيروى از آنان: لقمان، ۱۵.

- نهى از پيش داشتن آنان بر خدا و پيامبر: توبه، ۲۴.

- نهى از دوستى باز دارنده از جهاد در راه خدا: توبه، ۲۴.

- نهى از دوستى با پدران كافر: اسرأ، ۲۴.

- نياز آنان: اسرأ، ۲۳.

- نيكى به آنان: مريم، ۱۴، ۳۲.

# وحدت: آل عمران، ۱۰۳؛ انبيأ، ۹۲؛ مؤمنون، ۵۲.

# وسوسه گرى: طه، ۱۲۰؛ ناس، ۲، ۴، ۵؛

# وسوسه نفسانى: ق، ۱۶.

# وظيفه‏شناسى: توبه، ۴۴؛ نور، ۶۲.

فرار از وظيفه.

# وعده:

- خلف وعده: طه، ۸۶.

- رحمانى: طه، ۸۶.

- ستمكاران: فاطر، ۴۰.

- شيطانى: اسرأ، ۶۴.

# وفاى به عهد:

- باز خواست خدا، از وفاى به عهد خود: احزاب، ۱۵.

- با مشركان وفادار: توبه، ۴، ۷.

- به عهد خدا: بقره، ۴۰؛ رعد، ۲۰؛ نحل، ۹۱؛ احزاب، ۱۵.

- پاداش وفاى به عهد خدا: فتح، ۱۰.

- وفاى خدا به عهد: بقره، ۴۰؛ توبه، ۱۱۱؛ انبيأ، ۹؛ مريم، ۵۴، ۵۶.

# وفاى به نذر: حج، ۲۹؛ انسان، ۷.

# وصيت: لقمان، ۱۱۴؛ عنكبوت، ۸.

ه

# هجر جميل: مزمل،۱۰، ۱۱.

بى اعتنايى مصلحتى‏

# هجرت: حج، ۵۸.

# هواى نفس:

- ايمان نداشتن پيروان آن، به قيامت: طه، ۱۶.

- باز دارندگان نفس، از هوا: نازعات، ۴۰.

- به خدايى گرفتن آن: فرقان، ۴۳؛ جاثيه، ۲۳.

- پيامدهاى دنباله روى نفس، از هوا: نسأ ۱۳۵.

- پرده افكندن خدا، بر ديدگان پيروان آن جاثيه ۲۳.

- پيروان آن، گمراه‏ترين گمراهان: قصص، ۵۰.

- پيروى از آن: محمّد، ۱۶؛ نسأ، ۱۳۵؛ نجم، ۲۳.

- پيروى از آن، انحراف از راه خدا: ص، ۲۶.

- پيروى از آن، عامل گناهان بزرگ: مائده، ۳۰.

- پيروى از آن، عامل نافرمانى رسولان حق: قصص، ۵۰.

- پيروى از پيروان آن، عامل روى گردانى از قيامت: طه، ۱۶.

- پيروى از پيروان آن: كهف، ۲۸؛ ص، ۲۶؛ طه، ۱۶.

پيروى از هواهاى گمراهان: مائده، ۷۷.

- پيروى ستمكاران از آن: روم، ۲۹.

- تكذيب مخالفان آن: مائده، ۷۰.

- تكذيب معجزات، از سوى دنباله روهاى آن: قمر، ۳.

- كشتن مخالفان آن: مائده، ۷۰.

- كيفر پيروان آن: ص، ۲۶.

- گمراه شدن پيروان آن، از سوى: جاثيه ۲۳.

مهر نهادن خدا بر دل و گوش پيروان آن:

جاثيه، ۲۳؛ محمد، ۱۶.

نفس‏

هماهنگى گفتار و كردار: فصلت، ۳۳.

# همت بلند:

- خواستارى خير دنيا و آخرت: بقره، ۲۰۱.

- خواستارى كشت آخرت: شورى، ۲۰.

- نفروختن آيات خدا به بهاى اندك: آل عمران، ۱۹۹.

# همت پست:

- خريدارى جادو: بقره، ۱۰۲.

- فروختن آخرت، به زندگى دنيا: بقره، ۸۶.

- فروش دست نوشته‏هاى خود، به نام كتاب خدا: بقره، ۷۹.

- فروش شدن به كتاب خدا، از روى حسد؛ بقره، ۹۰.

- گزيدن عذاب به جاى آمرزش: بقره، ۱۷۵.

- گزيدن گمراهى، به جاى هدايت: بقره، ۱۷۵.

# همنشين بد: فرقان، ۲۸، ۲۹؛ مدّثر، ۴۵.

آداب مجالست.

ى‏

# يأس از رحمت خدا

- بى ايمانان به آيات خدا و ديدار او: عنكبوت، ۲۳.

- تنگ گرفته شدگان در زرق: فجر، ۱۶.

- رنج رسيدگان: روم، ۳۶.

- كافران: يوسف، ۸۷.

- گزند رسيدگان: اسرأ ۸۳؛ فصلت، ۴۹.

- نعمت گرفته شدگان: هود، ۹.

- نهى از آن: زمر، ۵۳، حجر، ۵۵.

# ياد آورى نعمتها: مائده، ۷، ۲۰؛ اعراف،

۸۶؛ ابراهيم، ۹؛ احزاب، ۹، ۱۰؛

زخرف، ۳؛ طور، ۲۹.

شكر

# يارى نخواستن از گمراهان: كهف، ۵۱.

# يقين به قيامت: حاقه، ۲۰، ۲۴.

# يتيم نوازى:

- اداره آنان از خمس: افعال، ۴۱.

- اصلاح حال آنان: بقره، ۲۲۰.

- به نيكويى سخن گفتن با آنان نسأ، ۸.

- پناه دادن به آنان: ضحى، ۶.

- پرهيز از خوردن مال آنان نسأ، ۲، ۶.

- پرهيز از نزديك شدن به مال آنان: انعام، ۱۵۲.

- تغذيه آنان: بلد، ۱۴، ۱۵.

- دادن مال آنان: نسأ، ۲.

- رعايت مصلحت آنان: انعام، .۱۵۲

- رفتار عادلانه با آنان: نسأ .۱۲۸

- عدالت در كار آنان: نسأ، .۳

- ناپسندى بى حرمتى به آنان: فجر، .۷

- ناپسندى راندن آنان: ماعون، .۲

- نگهدارى مال آنان: كهف، ۹.

- هديه دادن به آنان: نسأ، ۸.

حوزه-شماره۶۸

بازگشت